Dat kokosolie echt gezond is, wordt vaak in twijfel getrokken. Tijd om dit eens tot op de bodem uit te zoeken.

Als jij graag een gezond, fit en slank lichaam wilt is het belangrijk dat je dit artikel goed leest, want er is een hoop misinformatie over kokosolie.

Wat is kokosolie eigenlijk?

Kokosolie is een vet dat gewonnen wordt uit kokosnoten.

In het kort komt het er op neer dat de kokosnoten verzameld en opengebroken worden en ‘het vlees’ in de kokosnoot vervolgens in de zon te drogen wordt gelegd.

Om de olie uit het vlees te halen, wordt het vlees op een lage temperatuur verhit totdat de olie eruit komt lopen.

Kies voor een biologisch merk om er zeker van te zijn dat er geen chemicaliën zijn gebruikt om het extractie proces te versnellen of te optimaliseren.

Op vele websites en in de media is te lezen dat kokosolie erg gezond is en dat je het vooral moet gebruiken. Maar er is ook kritiek.

Kritiek op kokosolie

Zo zeggen sommige ‘experts’ dat het hoge gehalte verzadigd vet slecht is voor je gezondheid en dat dit leidt tot een verhoogd cholesterol en een verhoogde kans op hart- en vaatziekten.

Dit is het enige argument dat keer op keer naar boven komt als mensen kritiek hebben op het gebruik van kokosolie.

Het klopt inderdaad dat kokosolie vooral uit verzadigd vet bestaat. Maar dit wil nog niet zeggen dat het ongezond is.

Om te kijken of kokosolie gezond is moeten we de vraag stellen: is verzadigd vet (in kokosolie) gezond?

Verzadigd vet in kokosolie

In de tweede helft van de vorige eeuw is er een aantal wetenschappers geweest dat vet afschilderde als het zwarte schaap van de voedselpiramide.

Volgens deze wetenschappers zou vet eten ervoor zorgen dat je aderen dicht slibben en het zou de oorzaak zijn van hart- en vaatziekten.

Omdat de voedselindustrie (die veel gebruik maakt van vetten om eten te produceren) voorzag dat dit een groot imago probleem zou opleveren, bracht zij het idee naar buiten dat vooral verzadigde vetten slecht zouden zijn voor je gezondheid.

Voedsel met veel verzadigde vetten werd afgeschilderd als gevaarlijk. Het waren producten die je aders doen dichtslibben.

Zo hadden de voedselproducten vrij spel om de onverzadigde vetten (en transvetten) nog wel te gebruiken.

Nu, enkele tientallen jaren later, is er meer dan voldoende bewijs dat de eerdere studies niet klopten en dat verzadigd vet juist heel belangrijk is voor een goede gezondheid.

Maar de voedselindustrie (met name de maïs- en soja producenten uit Amerika) lobbyt erg hard bij verschillende instanties om dit bericht verscholen te houden voor het grote publiek.

Het verbaast mij hoe zelfverzekerd officiële instanties verkondigen dat verzadigd vet ongezond is terwijl de meeste geen enkele studie aanhalen.

Een enkeling noemt wel wat studies, maar daar ontbreekt doorgaans van alles en nog wat aan.

De wetenschap over verzadigd vet

Ik kon geen recente studies vinden die de harde conclusie trekken dat verzadigd vet ongezond is.

Bij de studies die enigszins suggereren dat verzadigd vet ongezond kan zijn, staat er vrijwel altijd bij dat er “verder onderzoek nodig is om een conclusie te trekken”.

Met andere woorden: we hebben geen echt bewijs kunnen vinden.

Maar hoe konden die wetenschappers enkele decennia geleden, toch zeggen dat verzadigd vet het risico op hart- en vaatziekten verhoogt?

Goede vraag. Nou, door te kijken naar de bevolking concludeerde ze twee dingen:

  1. Verzadigde vetten verhogen je cholesterol, en
  2. Cholesterol verhoogd de kans op hart- en vaatziektes

Dus, dachten ze: verzadigde vetten verhogen de kans op hart- en vaatziekten.

Klinkt hartstikke logisch.

Maar zo simpel is het niet, wat deze hypothese was alleen gebaseerd op aannames uit observatieonderzoeken. En niet op experimenteelonderzoek.

En dat is een heel groot verschil. In observatieonderzoek is het vaak gissen naar de oorzaak/gevolg relatie en bij experimenteelonderzoek is dat vaak veel helderder.

 

Toch werd eind jaren ‘70 de hypothese dat “verzadigd vet de kans op hart- en vaatziekten verhoogt” door officiële instanties als waarheid aangenomen.

Ondanks dat we nu meer dan voldoende bewijs hebben dat verzadigd vet niet ongezond is, en dat de bovenstaande hypothese onjuist is, krijgen mensen via vele “officiële” instanties nog wel te horen dat verzadigd vet ongezond is.

Echter, de conclusies uit goed uitgevoerde onderzoeken over verzadigd vet zijn duidelijk:

  1. Je verlaagt de kans op hart en vaatziekten niet door minder verzadigd vet te gaan eten. [1,2,3,4,5]
  2. Verzadigde vetten vervangen door bewerkte koolhydraten lijkt de kans op hart en vaatziekten te verhogen. [5]
  3. Verzadigde vetten vervangen door sommige meervoudig onverzadigde vetten lijkt de kans op hart en vaatziekten te verlagen. Er is geen effect op hartaanvallen en sterfgevallen gevonden. [1,5]

Zelfs in een rapport van niemand minder dan de WHO (World Health Organization) uit 2009 [6] wordt vermeld dat er geen significante link is tussen verzadigd vet en hart- en vaatziekten.

Oké, dus verzadigd vet is niet ongezond. En het verhoogt je cholesterol niet op een slechte manier – lees dit artikel voor meer informatie over cholesterol.

Maar ik zie je denken… “aha, ik zie bij punt 3 staan dat onverzadigde vetten toch beter zijn dan verzadigde vetten”.

Nou ja dat klopt, maar let op sommige onverzadigde vetten.

Want wat blijkt, je hoeft je niet zo druk te maken over verzadigd vet, maar…

Kijk juist uit met onverzadigd vet

Ik zou willen dat ik het makkelijk voor je kon maken en zou kunnen zeggen: eet dit type onverzadigde vet wel, en dit type onverzadigde vet niet. Maar helaas is het niet zo simpel.

Er zijn een hoop onverzadigde vetten die heel erg gezond zijn. Je vindt ze onder andere in vis, noten, zaden, pitten, ei en avocado.

Maar er zijn ook onverzadigde vetten die juist heel erg ongezond zijn. Je vindt dat soort onder andere in gefrituurd eten, allerlei bewerkte plantaardige oliën, margarine, chips, koekjes, cakejes en energie repen.

Het vet in deze laatste groep producten is ongezond omdat het gevoelig is voor oxidatie en ze vaak een hoog percentage omega-6 vetten bevatten.

In twee vergelijkbare studies wordt aangetoond dat omega 6 rijke oliën de groei van een tumor bevorderen [7] en verzadigde vetten dat niet doen [8].

Zonder hier verder al te diep op in te gaan dus een waarschuwing voor het consumeren van de producten met veel van deze ongezonde onverzadigde vetten.

Goed, we weten nu dat verzadigd vet dus niet ongezond is en dat we moeten uitkijken met onverzadigde vetten, maar…

Is kokosolie ook echt gezond?

Ja, dat is het zeker*. Hier een aantal redenen waarom.

  1. Het Laurinezuur in kokosolie doodt schadelijke bacteriën, virussen en schimmels en werkt ontstekingsremmend. [9,10,11]
  2. De middellange keten vetzuren in kokosolie nemen je hongergevoel weg en zorgen dat je automatisch minder calorieën consumeert. [12,13,14]
  3. Kokosolie helpt je buikvet verbranden. [15]
  4. De vetzuren in kokosolie verbeteren de brein-functie voor Alzheimer patiënten – en vermoedelijk voor niet-Alzheimer patiënten. [16]
  5. Kokosolie kan je helpen afvallen. [15, 17]

En zoals je hierboven dus al gezien hebt, is het verzadigde vet in kokosolie ook geen probleem.

Conclusie: Kokosolie is gezond*

We kunnen er niet omheen, kokosolie is gezond. Let er altijd op dat je goede kwaliteit kokosolie koopt.

Kokosolie is een erg populair product aan het worden en dat gaat meestal gepaard met het verschijnen van nieuwe merken op de markt.

Deze merken betreden de markt over het algemeen om zoveel mogelijk winst te maken. Ze proberen de olie zo goedkoop mogelijk te produceren en dat is niet altijd goed voor je gezondheid.

Let daarom goed op dat de kokosolie die je koopt zo natuurlijk mogelijk en van goede kwaliteit is.

Gebruik altijd eerste persing (of extra-vergine) kokosolie en vermijd gehydrogeneerde (of anders bewerkte) kokosolie.

Een kokosolie van goede kwaliteit zit altijd in een glazen pot.

En zoals met alles: hoe gezond het ook is, gebruik ook kokosolie in redelijke mate.

Want te veel van iets is nooit goed en als we het met z’n allen heel veel gaan gebruiken, heeft dit weer een te grote invloed op ons ecologische systeem.

De olie moet verbouwd worden, uit verre landen geïmporteerd worden en wordt niet altijd onder eerlijke en leefbare omstandigheden geproduceerd.

Dus: geniet, maar eet in redelijke mate – en kies een ‘eerlijk’ en biologisch merk.

*Belangrijke update (april 2018):

De situatie rond kokosolie is flink veranderd sinds ik dit artikel heb geschreven. Hier een korte maar belangrijke update.

Een aantal jaar geleden, toen ik dit artikel schreef, was kokosolie al een erg populair product aan het worden. Ik zag toen al dat er veel nieuwe merken op de markt kwamen.

Dit is in de afgelopen jaren uitgelopen op een ware wildgroei van aanbieders. En dit is zo snel gegaan dat de overheid (nog) geen tijd heeft gehad om goede regelgeving rondom kokosolie op te stellen.

Met andere woorden, kokosolie fabrikanten (veelal gevestigd in Sri Lanka, de Filipijnen, en India) hebben heel veel ‘speelruimte’ om van alles en nog wat in de kokosolie te stoppen zonder dat ze dat op de verpakking hoeven te vermelden.

Termen als “100% biologisch” of “Extra-vergine” of “100% natuurlijk en onbewerkt” kunnen door iedereen gebruikt worden. Het zegt NIETS over wat er in de pot zit.

Er kunnen nog steeds ongezonde vetten en andere toevoegingen in zitten (en die zitten er helaas ook heel vaak in).

Het is dus erg belangrijk dat je je eigen onderzoek doet voordat je een bepaald merk kokosolie gebruikt.

Let op de volgende dingen:

  • Zit de kokosolie in een glazen pot?
  • Zie je een marmer-achtige wit / licht grijze gloed over de kokosolie? (Je ziet meteen wat ik bedoel als je de juiste kokosolie hebt)
  • Ruikt de olie echt naar kokos, dus ook licht zoet? (Maar niet TE sterk, dat duidt namelijk op geurstoffen; en niet geurloos, want die zijn bewerkt)
  • Brokkelt de olie niet snel af als je er een schep uit neemt, maar is die juist een beetje kleverig?
  • Smelt de olie precies bij 25 a 26 graden? (Beetje lastig te testen, maar koop in ieder geval nooit varianten die vloeibaar zijn bij elke temperatuur, die zijn hevig bewerkt)

Als je “ja” kunt antwoorden op alle bovenstaande vragen, dan is de kans groot dat je kokosolie van goede kwaliteit hebt.

Als je niet zeker weet of jouw kokosolie echt van goede kwaliteit is, dan kun je beter bakken in ghee of goede kwaliteit roomboter. Dit laatste komt vaak ook nog eens gewoon uit Nederland en dat krijgt in principe daardoor de voorkeur.

Dus kokosolie is nog steeds gezond (mits met mate gebruikt), maar let extra goed op dat de olie wel van goede kwaliteit is.

Merken kokosolie die ik zelf zou gebruiken zijn oa. (in willekeurige volgorde): Royal Green, Cocowonder, The White Pearl en Aman Prana. Altijd de extra-vergine variant (die naar kokos ruikt en smaakt).

 

Bronnen

[1] Hooper L, Martin N, Abdelhamid A, Davey Smith G. Reduction in saturated fat intake for cardiovascular disease. Cochrane Database Syst Rev, 2015 Jun 10, as doi: 10.1002/14651858.CD011737.

[2] de Souza RJ, Mente A, Maroleanu A, Cozma AI, Ha V, Kishibe T, Uleryk E, Budylowski P, Schünemann H, Beyene J, Anand SS. Intake of saturated and trans unsaturated fatty acids and risk of all cause mortality, cardiovascular disease, and type 2 diabetes: systematic review and meta-analysis of observational studies. BMJ, 2015 Aug 11, doi: 10.1136/bmj.h3978.

[3] Siri-Tarino PW, Sun Q, Hu FB, Krauss RM. Meta-analysis of prospective cohort studies evaluating the association of saturated fat with cardiovascular disease. Am J Clin Nutr, 2010 Mar, doi: 10.3945/ajcn.2009.27725.

[4] Chowdhury R, Warnakula S, Kunutsor S, Crowe F, Ward HA, Johnson L, Franco OH, Butterworth AS, Forouhi NG, Thompson SG, Khaw KT, Mozaffarian D, Danesh J, Di Angelantonio E. Association of dietary, circulating, and supplement fatty acids with coronary risk: a systematic review and meta-analysis. Ann Intern Med, 2014 Mar 18, doi: 10.7326/M13-1788.

[5] Schwab U, Lauritzen L, Tholstrup T, Haldorssoni T, Riserus U, Uusitupa M, Becker W. Effect of the amount and type of dietary fat on cardiometabolic risk factors and risk of developing type 2 diabetes, cardiovascular diseases, and cancer: a systematic review. Food Nutr Res, 2014 Jul doi: 10.3402/fnr.v58.25145.

[6] Burlingame B. (Rome) Nishida C. (Geneva) Uauy R. (Santiago de Chile) Weisell R. (Rome). Fats and Fatty Acids in Human Nutrition. Annals of Nutrition and Metabolism 2009, DOI: 10.1159/isbn.978-3-8055-9262-8

[7] Ngo TH, Barnard RJ, Cohen P, Freedland S, Tran C, deGregorio F, Elshimali YI, Heber D, Aronson WJ. Effect of isocaloric low-fat diet on human LAPC-4 prostate cancer xenografts in severe combined immunodeficient mice and the insulin-like growth factor axis. Clin Cancer Res. 2003 Jul;9(7):2734-43.

[8] Lloyd JC, Antonelli JA, Phillips TE, Masko EM, Thomas JA, Poulton SH, Pollak M, Freedland SJ. Effect of isocaloric low fat diet on prostate cancer xenograft progression in a hormone deprivation model. J Urol. 2010 Apr;183(4):1619-24.

[9] Jon J. Kabara, Dennis M. Swieczkowski, Anthony J. Conley, and Joseph P. Truant. Fatty Acids and Derivatives as Antimicrobial Agents. Antimicrob Agents Chemother. 1972 Jul; 2(1): 23–28.

[10] Ruzin A, Novick RP. Equivalence of lauric acid and glycerol monolaurate as inhibitors of signal transduction in Staphylococcus aureus. J Bacteriol. 2000 May;182(9):2668-71.

[11] Ogbolu DO, Oni AA, Daini OA, Oloko AP. In vitro antimicrobial properties of coconut oil on Candida species in Ibadan, Nigeria. J Med Food. 2007 Jun;10(2):384-7.

[12] McClernon FJ, Yancy WS Jr, Eberstein JA, Atkins RC, Westman EC. The effects of a low-carbohydrate ketogenic diet and a low-fat diet on mood, hunger, and other self-reported symptoms. Obesity (Silver Spring). 2007 Jan;15(1):182-7.

[13] Stubbs RJ, Harbron CG. Covert manipulation of the ratio of medium- to long-chain triglycerides in isoenergetically dense diets: effect on food intake in ad libitum feeding men. Int J Obes Relat Metab Disord. 1996 May;20(5):435-44.

[14] Van Wymelbeke V, Himaya A, Louis-Sylvestre J, Fantino M. Influence of medium-chain and long-chain triacylglycerols on the control of food intake in men. Am J Clin Nutr. 1998 Aug;68(2):226-34.

[15] Assunção ML, Ferreira HS, dos Santos AF, Cabral CR Jr, Florêncio TM. Effects of dietary coconut oil on the biochemical and anthropometric profiles of women presenting abdominal obesity. Lipids. 2009 Jul;44(7):593-601

[16] Lauren C Costantini, Linda J Barr, Janet L Vogel, and Samuel T Henderson. Hypometabolism as a therapeutic target in Alzheimer’s disease. BMC Neurosci. 2008; 9(Suppl 2): S16.

[17] Kai Ming Liau, Yeong Yeh Lee, Chee Keong Chen, and Aida Hanum G. Rasool. An Open-Label Pilot Study to Assess the Efficacy and Safety of Virgin Coconut Oil in Reducing Visceral Adiposity. ISRN Pharmacol. 2011; 2011: 949686.

Patty W Siri-Tarino, Qi Sun, Frank B Hu, and Ronald M Krauss. Meta-analysis of prospective cohort studies evaluating the association of saturated fat with cardiovascular disease. Europian Journal of Clinical Nutrition, January 13, 2010 as doi: 10.3945/ajcn.2009.27725.

35 reacties

  • A
    22/09/2019 om 7:46 am

    De kokosolie van AH, biologisch in emmertje is niet goed? Ik vind genoemde producten zo verschrikkelijk duur…! Heb je nog wat goedkopere alternatieven?

  • R.Smit
    27/06/2019 om 7:55 pm

    Doordat kokosolie erg populair dreigt er gevaar v monocultuur zoals met palmolie. Daarom het advies: gebruik verschillende soorten olie

Alle reacties tonen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *