Onverzadigd vet: gezond of niet?

8794 volgers

Jarenlang is ons verteld dat verzadigd vet verkeerd is en onverzadigd vet heel gezond. Bijna allemaal vertrouwen we blindelings op deze stelling, maar klopt die eigenlijk wel?

Nadat ik eerder inzoomde op de waarheid achter verzadigde vetten, halen we in dit artikel de waarheid boven tafel over hoe gezond onverzadigd vet werkelijk is.

Laten we van start gaan met een korte uitleg onverzadigde vetten.

Wat zijn onverzadigde vetten?

Bij vet kunnen we twee hoofdsoorten onderscheiden: verzadigd en onverzadigd vet.

Verzadigde vetten vinden we vooral in dierlijk vlees, in melk en in zuivelproducten.

Onverzadigd vet zit vooral in plantaardige bronnen zoals noten, zaden en avocado’s. Ze zitten ook in zonnebloemolie, olijfolie en vloeibare bak- en braadproducten. Vis is ten slotte ook een rijke bron van onverzadigde vetten.

Met het blote oog is er één verschil te zien. Verzadigde vetten hebben een vaste, gestolde vorm bij kamertemperatuur. Onverzadigde vetten zijn juist vloeibaar bij kamertemperatuur.

Lees in dit artikel meer over de verschillen tussen verzadigd en onverzadigd vet.

De meeste onverzadigde vetten zijn een goede bouw- en brandstof voor het lichaam. Ze worden makkelijk opgenomen omdat ze vloeibaar zijn.

Ook verhogen onverzadigde vetten het HDL-cholesterolgehalte in het bloed en dat is goed voor hart- en bloedvaten [1].

Kunnen we nu al concluderen dat onverzadigde vetten hoe dan ook gezond zijn? Nee nog niet. Er zijn namelijk een paar factoren die roet in het eten kunnen gooien.

Om dat goed uit te leggen is het belangrijk dat je het verschil tussen enkelvoudig en meervoudig onverenigde vetten kent.

Enkelvoudig en meervoudig onverzadigde vetten

Alle vetten bestaan uit glycerol en vetzuren. Om te kunnen zien of vet enkelvoudig of meervoudig onverzadigd is, moet je weten hoe de vetzuren moleculair zijn samengesteld.

Dat klinkt misschien wat ingewikkeld, maar het betekent gewoon hoe de verschillende losse deeltjes waaruit een vetzuur is opgebouwd op het kleinste niveau aan elkaar geklikt zijn.

Als die deeltjes maar met één enkel verbindingsstuk aan elkaar geklikt zijn, noemen we dat enkelvoudig onverzadigde vetzuren.

Als die deeltjes met meerdere verbindingsstukjes aan elkaar geklikt zijn, noemen we dat meervoudig onverzadigde vetzuren.

double-bonds-jasperalblas

Voorbeelden van producten die vooral uit enkelvoudig onverzadigde vetzuren bestaat zijn olijfolie, arachideolie, koolzaadolie, plantaardige margarines en een aantal oliehoudende vruchten zoals avocado’s.

Voorbeelden van producten die uit meervoudig onverzadigde vetten bestaan zijn zonnebloemolie, sojaolie, notenolie, omega-3 visolie en margarine.

Nu je weet wat enkelvoudig en meervoudig onverzadigde vetzuren zijn, lees je hieronder of ze ook gezond zijn of niet.

Oxidatie door zuurstof

Er is eigenlijk één belangrijk verschil tussen enkelvoudig en meervoudig onverzadigde vetzuren.

Enkelvoudig onverzadigde vetzuren zijn sterker dan meervoudig verzadigde vetzuren. Dat komt omdat de deeltjes met maar één enkel verbindingsstuk aan elkaar linken.

Die meerdere verbindingsstukjes bij meervoudig onverzadigde vetzuren zijn veel kwetsbaarder.

Dat meervoudig onverzadigde vetzuren kwetsbaar zijn, blijkt uit de gevoeligheid voor oxidatie. Oxidatie betekent ‘verbinden met zuurstof’ en meervoudig onverzadigde vetzuren zijn daar heel vatbaar voor.

Een voorbeeld van oxidatie kom je regelmatig tegen. Je hebt vast wel eens een stukje appel laten liggen op je bord.

Als je een stukje appel een half uur laat liggen, kleurt het al bruin. Dat komt omdat een appel – net als meervoudig onverzadigde vetzuren – snel oxideert.

Een appel is geen bron van meervoudig onverzadigde vetten, maar wel heel gevoelig voor de invloed van zuurstof.

Zo’n bruine appel smaakt niet lekker en alles wat een appel gezond maakt breekt langzaam af.

Bij meervoudig onverzadigde vetten gaat dan ongeveer hetzelfde.

Om het oxidatieproces te vertragen worden antioxidanten (zoals vitamine E) toegevoegd aan meervoudig onverzadigde oliën. Hierdoor blijven ze veel langer goed, maar de olie blijft kwetsbaar.

Oxidatie door hitte

Meervoudig onverzadigde vetzuren kunnen niet goed tegen hitte. Hierdoor kunnen de vetzuren ook oxideren.

Verbranding is eveneens een proces waarbij een verbinding met zuurstof ontstaat. En de hitte die daarbij vrijkomt houdt het oxidatieproces vervolgens in stand. Daarom beschadigt meervoudig onverzadigd vet sneller als het wordt verhit.

Door de oxidatie en hitte verandert de moleculaire samenstelling van de olie. De olie kan daarom schadelijk worden voor onze gezondheid. Meervoudig onverzadigde vetten zijn dus minder geschikt om mee te brakken en braden [2].

Wat ik overigens nog even wil benadrukken is dat de meeste industrieel vervaardigde en geraffineerde oliën meervoudig onverzadigd zijn. Zonnebloemolie (behalve high oleic), sojaolie, maïsolie, katoenzaadolie, koolzaadolie of sesamolie kan je beter niet verhitten.

Deze oliën worden verkocht als plantaardig. Maar door het productieproces, waar vaak allerlei chemicaliën bij worden gebruikt, zijn ze dat eigenlijk niet meer.

onverzadigd-vet-olie_2000x1000-jasperalblas

Essentiële vetzuren

Het lijkt nu misschien alsof alle meervoudig onverzadigde vetten slecht voor ons zijn. Maar dat is niet juist.

Er zijn twee soorten meervoudig onverzadigde vetzuren die juist enorm belangrijk zijn voor onze gezondheid en die heten Omega-3 en omega-6.

Deze twee soorten vetzuren worden ook wel essentiële vetzuren genoemd. Dat komt omdat ze fundamenteel zijn voor onze gezondheid, maar ons lichaam kan ze niet zelf aanmaken. We moeten ze dus via onze voeding binnenkrijgen.

Er is één probleem bij omega-3 en omega-6. Voor een optimale werking in ons lichaam moeten we van beide ongeveer evenveel binnenkrijgen [3]. Dat gebeurt nu niet. In dit artikel lees je daar meer over.

De voornaamste reden van deze onbalans tussen omega-3 en omega-6 is dat veel industrieel vervaardigde en geraffineerde oliën bomvol omega-6 zitten.

Dit is nog een goede reden om deze soorten olie te vermijden.

Is onverzadigd vet gezond of niet?

We horen al jaren dat onverzadigde vetten gezond zijn. Maar zoals we hebben kunnen lezen is dat niet altijd waar.

Het klopt dat onverzadigde vetten in hun meest natuurlijke vorm goede bouw- en brandstoffen zijn. Ze hebben ook een gunstige uitwerking op ons cholesterol waardoor het risico op hart- en vaatziekten vermindert.

Sommige onverzadigde vetten zijn zelfs essentieel. We hebben die vetten nodig, maar ons lichaam kan ze niet zelf aanmaken. We moeten die vetten dus via onze voeding binnenkrijgen.

Om ervoor te zorgen dat jij de goede onverzadigde vetten binnenkrijgt en de slechte zoveel mogelijk vermijdt, raad ik je aan om industrieel vervaardigde en geraffineerde oliën, zoals zonnebloemolie (behalve high oleic), sojaolie, koolzaadolie, maïsolie, katoenzaadolie en sesamolie zoveel mogelijk te vermijden.

Deze oliën zijn namelijk intensief bewerkt, erg gevoelig voor oxidatie en ze bevatten veel omega-6.

Zorg er wel voor dat je voldoende omega-3 binnenkrijgt. De meeste mensen hebben namelijk een omega-3 tekort en het is belangrijk om dat te voorkomen [4].

Wil jij weten welke oliën gezond zijn en welke niet? Check dan dit artikel.

 

Meer

Gezond eten

Deel dit bericht

Reacties (0)

Hier kan je discussiëren over dit artikel, vragen stellen en inhoudelijk iets bijdragen. Lees vooral even onze huisregels en veelgestelde vragen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Lees ook eens

Post image

Top artikel

Als Joke het kan, kan jij het ook!

Joke is gezond gaan eten en afgevallen door middel van de koolhydraatarme methode. Ze gaat zeker door met deze gezonde leefstijl. Lees hier haar verhaal.

Post image

Top artikel

Is kurkuma echt gezond?

Kurkuma is een bekende specerij die veel wordt gebruikt in de oosterse keuken. Vooral in India is kurkuma een populaire smaak- en kleurstof. Van kurkuma wordt ook gezegd dat het heel gezond...

Post image

Succesverhalen

Lydia viel 8 kilo af!

Bekijk alle artikelen