Zetmeel ((C6H10O5)n) is een lange keten van aan elkaar geschakelde koolhydraten. Eenmaal door het lichaam opgenomen wordt deze lange keten door middel van je spijsvertering omgezet in losse zetmeelsuikers (onder andere glucose).

Zowel in de natuur als in het menselijk lichaam kan glucose (en dus ook zetmeel) worden gebruikt als energiebron. Je kunt in zetmeel de calorieën tellen door het gewicht in gram maal 4 te doen (dus 4 calorieën per gram).

Zetmeel in de natuur en voedsel

Zetmeel is een natuurlijke stof die voorkomt in planten. Bij fotosynthese wordt licht omgezet in glucose. De glucose die de plant niet nodig heeft om te leven zet hij apart, die reserves heten zetmeel. Planten waarbij dit gebeurt zijn bijvoorbeeld de tarwe-, graan- en rijstplant, maar ook aardappelen en peulvruchten bevatten zetmeel.

Een bekende eigenschap van zetmeel is de bindende kracht. Om die kracht te optimaliseren wordt zetmeel bewerkt en komt het als bindmiddel in producten als soepen, koekjes en chips terecht. In een meer extreme vorm is zetmeel zelfs als stijfsel in lijm, papier en textiel te vinden. De bewerkte zetmeel wordt ook wel gemodificeerd zetmeel genoemd.

Zetmeel in het lichaam

De lengte van de zetmeel keten zegt veel over het type zetmeel. Een langere keten van enkelvoudige suikers betekent dat het lichaam langer bezig is om het zetmeel te verwerken. Hierdoor worden de enkelvoudige suikers langzamer opgenomen in je bloed.

Een lange zetmeel keten scharen we onder de groep: complexe koolhydraten. Het zetmeel in peulvruchten bijvoorbeeld bestaat uit lange ketens enkelvoudige suikers en is complexer en dus moeilijker af te breken dan het zetmeel in cornflakes dat een veel kortere keten enkelvoudige suikers heeft.

In alle gevallen wordt zetmeel omgezet in glucose. Door de (acute) stijging van het glucoseniveau in je lichaam stijgt ook je insulineniveau. Stijging van het insulineniveau brengt een aantal gevaren met zich mee.

De gevaren van zetmeel en het insulineniveau

Insuline vervult veel functies in het menselijk lichaam. Eén van de belangrijkste functies van insuline is de suiker uit het bloed filteren en deze naar de spier- en vetcellen te transporteren. Eenmaal in de cellen kunnen de suikers worden omgezet in energie (in de vorm van ATP). Op die manier verlaagt insuline de bloedsuikerspiegel in het lichaam.

Bij de consumptie van zetmeel wordt de bloedsuikerspiegel in het lichaam (langdurig) verhoogd. Door de verhoogde bloedsuikerspiegel maakt het lichaam automatisch insuline aan om alle suiker zo snel mogelijk uit de bloedbaan te halen en deze naar de cellen te vervoeren (of, als de cellen voldoende energie hebben, op te slaan in het lichaamsvet).

Insuline is een zeer belangrijk hormoon, want te veel suiker in je bloedbaan is giftig. Als insuline niet zou bestaan zou dit desastreuze gevolgen hebben (vandaar dat diabetes patiënten insuline inspuiten). Maar te veel insuline in je bloedbaan verstoort ook een hoop processen in het lichaam.

Zetmeel en overgewicht

Voor mensen met overtollig lichaamsvet is het, met een hoog insulineniveau, haast onmogelijk om dit lichaamsvet te verbranden. Insuline beïnvloedt het hormoon dat lichaamsvet vrijmaakt als het lichaam energie nodig heeft.

Met andere woorden: met te veel insuline in je bloed is het haast onmogelijk om gezond af te vallen. Vooral korte zetmeel ketens, zoals in: wit brood, witte pasta, cornflakes en witte rijst, zorgen voor een piek in je insulineniveau. Daarnaast wordt een te veel aan glucose (uit bijvoorbeeld zetmeel) opgeslagen als extra lichaamsvet. Daarom is het niet verstandig veel zetmeel te eten als je gewicht wilt verliezen.

Zetmeelvrij eten

Ook voor mensen zonder overgewicht zijn er verschillende bewijzen dat hoge gehaltes glucose en insuline de levensduur kunnen verkorten. Zetmeelvrij eten is dus zeer gezond.

Voor mensen met overgewicht heb ik Jasper’s boodschappenlijst samengesteld. Op deze lijst vind je alle producten die je wel mag eten als je wilt afvallen. Deze lijst is dan ook helemaal zetmeel vrij. Als je, je voornaam en emailadres hieronder invult stuur ik de lijst direct naar je toe.

Bekijk (10) reacties

Verberg reacties

  • willem
    11/02/2016 om 1:25 pm

    Beste Jasper,

    Er was vanmorgen was discussie op het werk over brood eten.Gezien ik een echte brood-eter ben(10 sneetjes bruin perdag) werd opgemerkt dat dit vol met zetmeel dus suiker zit. Ik ben gaan googlelen en kom op je site terecht. Intressant en lijkt me correct totdat je ineens een volkomen uit de lucht gegrepen conclusie trekt nl”Ook voor mensen zonder overgewicht zijn er verschillende bewijzen dat hoge gehaltes van glucose en insuline de levensduur kan verkorten. Zetmeelvrij eten is dus zeer gezond.”
    dit is volkomen uit de lucht gegrepen, je zegt zelf eerder (of uit wikipedia gehaald zonder het te begrijpen) dat zetmeel brandstof is welke je nodig hebt. Tuurlijk niet te veel en niet te geraffineerd dus volkoren brood en pasta (zoals je zelf ook aangeeeft!) maar “zetmeel vrij is zeer gezond is pure onzin”, sorry hoor! (ik heb overigens geen overgewicht, 47 jr, 86 kg 1m93 en niet vaak aan het sporten of fietsen)

    mvrgr

    willem

  • Astrid
    09/01/2016 om 8:49 pm

    Hallo Jasper,
    Bedankt voor je lijst, maar mag ik je er op attent maken dat bananen vol zetmeel zitten en dat je eigenlijk het best overrijpe bananen kunt eten? Maar ja dan zitten ze weer vol suikers dus ik denk dat ze niet zo geschikt zijn.
    Ik ben nog zoekende naar zetmeelvrije en zuivelvrije producten omdat ik sinds een paar dagen weet van mijn allergieën.
    Zeker voor diabetes patiënten zoal ik die hun bloedsuikerwaarden niet onder controle hebben zijn druiven, kersen en bananen funest.
    Ik hoop dat je het niet ziet als een klacht, maar meer als een aanmoediging om door te gaan met je goede werken.
    Met vriendelijke groet,
    Astrid

    • Jasper Alblas
      12/01/2016 om 1:58 pm

      Hallo Astrid, bedankt voor je opmerking. Als je diabetes hebt, is het inderdaad belangrijk dat je oppast met fruit en zoete voedingsmiddelen. Als dit niet het geval is, kun je prima dagelijks een banaan eten en toch afvallen. Het is dan wel belangrijk dat je verder ook koolhydraatarm en natuurlijk eet, bijvoorbeeld volgens de recepten uit het 7×7 afslank receptenboek.

    • ENyo
      06/09/2016 om 12:59 pm

      🙂

  • Barbara
    03/08/2015 om 9:52 am

    Ik zou graag een lijstje met zetmeelvrije producten willen ontvangen.

  • A.I. Wielemaker
    06/12/2013 om 7:03 pm

    wat kun je dan doen bij diabetes mbt zetmeel?
    (om je glucosegehalte te verlagen)

    • Jasper Alblas
      14/12/2013 om 1:41 pm

      Gewoon zo min mogelijk koolhydraten eten. Dus geen zetmeel, graan en suiker. Op de boodschappenlijst en in het receptenboek vind je alternatieven.

      • Lotte
        31/08/2016 om 7:25 am

        Beste Jasper,

        Ik heb een parasiet in mijn darm en mij is door de huisarts geadviseerd om een zetmeel arm dieet te volgen d.i.c met een kuur. Heb jij voor moj een boodschappenlijstje.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *