Is kurkuma echt gezond?

Wetenschappelijk onderbouwd
52 reacties

8794 volgers

Als er één specerij populair is, dan is het wel kurkuma.

Niet alleen in de keuken staat het meer en meer in de belangstelling, ook als superfood en supplement gaat het steeds meer over de toonbank.  

Van kurkuma wordt namelijk gezegd dat het geneeskrachtig is en talloze gezondheidsvoordelen heeft. 

In dit artikel ontdek je wat kurkuma is, hoe je het kunt toepassen en welke gezondheidseffecten het nu allemaal echt heeft. 

1. Wat is kurkuma?

Kurkuma is een specerij dat veel wordt gebruikt in de oosterse keuken. Niet alleen om de smaak, maar vooral ook vanwege de gele kleur.

Curry’s danken er bijvoorbeeld hun gele kleur aan.

Jasperalblas.nl

Andere namen voor kurkuma zijn:

  • Indiase geelwortel
  • Koenier
  • Koenjit
  • Tarmeriek (turmeric in het Engels)

Het wordt gewonnen uit de wortel van de Curcuma Longa en komt uit dezelfde familie als gember.

De wortel is tegenwoordig vers te koop, maar meestal wordt de poedervorm gebruikt.

Het verschil tussen kurkuma en curcumine

Kurkuma bestaat uit de volgende bestanddelen (1):

BestanddeelPercentage
Curcuminoiden
1. Curcumine
2. Demethoxycurcumine
3. Bisdemethoxycurcumine
1-6%
Vluchtige (essentiële) oliën3-7%
Mineralen3-7%
Eiwitten6-8%
Vetten5-10%
Vocht6-13%
Koolhydraten60-70%
Bestanddelen kurkuma

Hoewel curcuminoiden slechts zo’n 1-6% van kurkuma uitmaken, vormen ze wel het belangrijkste bestanddeel. Dat zijn namelijk de werkzame stofjes. 

Daarvan bestaan er drie soorten, waarvan curcumine verreweg de voornaamste (60-70% van alle curcuminoiden) én belangrijkste is. 

Vooral aan curcumine worden de gezondheidseffecten van kurkuma toegeschreven (2). 

Het wordt ook als gele kleurstof (E100) gebruikt in voedingsmiddelen.

2. Is kurkuma echt zo gezond?

Waar is kurkuma nu allemaal goed voor? Dat houdt ook de wetenschap bezig. Er is ontzettend veel onderzoek gedaan naar de effecten van kurkuma en het bestanddeel curcumine op de gezondheid. 

Resultaten zijn veelbelovend bij onderstaande 8 gezondheidsvoordelen. 

Maar, zeggen onderzoekers ook: meer onderzoek is nodig en de effecten bij langdurig gebruik zijn nog niet bekend. 

In de studies worden ook vaak hele geconcentreerde doseringen en speciale formuleringen gebruikt.

Te meer omdat je lichaam eigenlijk niet zo goed in staat is om curcumine op te nemen. Er wordt nog hard gewerkt aan manieren om curcumine optimaal beschikbaar te maken. 

Redenen waarom sommige onderzoekers kanttekeningen plaatsen bij de kurkuma hype.

Voordeel 1: Curcumine werkt ontstekingsremmend

Een ontsteking is een normale en kortdurende reactie van je lichaam om stofjes die daar niet horen op te ruimen of beschadigd weefsel te herstellen. 

Bij bepaalde aandoeningen ontstaan er voortdurend kleine ontstekingen. Omdat je daar niet direct iets van merkt, worden deze ook wel stille ontstekingen genoemd. 

Je lichaam is echter wel constant bezig met het herstellen hiervan en kan zelfs eigen cellen gaan aanvallen. 

Dit is vaak het geval bij chronische condities en ziekten zoals:

  • Hart- en vaatziekten
  • Kanker
  • Metabool syndroom
  • Overgewicht
  • Ziekte van Alzheimer
  • Multiple Sclerose (MS)
  • Depressie

Studies tonen aan dat kurkuma ontstekingsremmend werkt en die kleine, chronische ontstekingen kan helpen bestrijden (3, 4, 5, 6).

Het is wel zo dat voor ontstekingsremmende effecten zeer hoge doseringen nodig zijn (7, 8, 9).

Voordeel 2: Kurkuma is een sterk antioxidant

Vrije radicalen vormen zich constant in je lichaam, bijvoorbeeld bij de afbraak van voedingsstoffen. Dat is maar goed ook, want sommige vrije radicalen heb je nodig om virussen te bestrijden. 

Je lichaam neutraliseert de meeste vrije radicalen zelf. Antioxidanten zijn stofjes die daar extra bij helpen. Antioxidanten krijg je binnen via je voeding.

Bij een teveel aan vrije radicalen en/ of een tekort aan antioxidanten, kan er oxidatieve schade of oxidatieve stress ontstaan. Dit zijn beschadigingen aan je gezonde weefsels en cellen.

Oxidatieve schade treedt vooral op bij het ouder worden en bij bepaalde ziekten. 

Curcumine is een krachtig antioxidant en beschermt je weefsels en cellen tegen beschadiging door vrije radicalen (12).

Voordeel 3: Curcumine kan goed zijn voor je hersenen

Je hersenen bestaan uit miljarden cellen, ook wel neuronen genoemd. Onderling zijn die sterk verbonden en sturen ze allerlei boodschappen naar elkaar. 

Vroeger dacht men dat neuronen en de verbindingen daartussen na je geboorte niet meer konden toenemen of veranderen. Inmiddels is bekend dat dit wel zo is. 

Een stofje dat BDNF wordt genoemd (Brain-Derived Neurotrophic Factor) speelt daarbij een belangrijke rol. 

BDNF is van belang bij leren en je geheugen. Een tekort aan dit stofje lijkt samen te gaan met hersenaandoeningen zoals (5, 10, 11):

  • De ziekte van Alzheimer 
  • De ziekte van Parkinson 
  • De ziekte van Huntington
  • Depressie

Van curcumine is bij dieren aangetoond dat het de hoeveelheid BDNF in de hersenen verhoogt (13, 14). Meer studies zijn nodig om deze effecten ook echt bij mensen aan te tonen (15, 16).

Bij Alzheimer is er ook sprake van plaques. Dit zijn ophopingen van eiwitten tussen je hersencellen die het normale functioneren verstoren. Kurkuma lijkt ook hier een gunstig effect op te hebben (16). 

Kortom: in theorie zou kurkuma de aftakeling van hersencellen kunnen tegengaan of zelfs omdraaien, waardoor hersenziekten voorkomen of vertraagd kunnen worden. 

Voordeel 4: Curcumine kan het risico op hart- en vaatziekten verlagen

Bij het ontstaan van hart- en vaatziekten spelen meerdere factoren een rol.

Onder andere treden de eerder genoemde kleine ontstekingen op. Kurkuma heeft daar een ontstekingsremmend effect op.

Een andere factor die belangrijk is voor de gezondheid van je hart, is de gezondheid van je endotheel. Dat is de bekleding van de binnenkant van je bloedvaten. 

Wanneer je endotheel niet goed werkt, spreek je van endotheeldisfunctie. Dat kan dat leiden tot bijvoorbeeld een hoge bloeddruk, bloedstollingen en een hartinfarct.

Uit onderzoek blijkt dat curcumine de gezondheid van je endotheel bevordert (17, 18).

Daarmee kan het de ontwikkeling van hart- en vaatziekten terugdraaien (19) en de gezondheid van je hart verbeteren (17, 20). 

Eén onderzoek toonde zelfs aan dat kurkuma bij vrouwen na de overgang hetzelfde gunstige effect op hun endotheel heeft als lichamelijke activiteit (21).

Voordeel 5: Kurkuma kan mogelijk kanker helpen behandelen

Bij kanker is er sprake van ongecontroleerde celgroei. Cellen delen nog wel, maar sterven niet meer af, waardoor er woekering ontstaat. 

Kanker is een complexe ziekte waarbij veel verschillende factoren een rol spelen. Hoewel de relatie tussen voeding en kanker ingewikkeld is, staat kurkuma al een tijd in de belangstelling. 

Verschillende onderzoeken laten een positief effect van curcumine zien op de behandeling van allerlei soorten kanker, zoals leukemie en baarmoeder(hals)-, borst-, long- en schildklierkanker. 

Curcumine lijkt daarbij invloed te hebben op verschillende processen.

Zoals het afsterven van kankercellen, het voorkomen van uitzaaiingen en het voorkomen van groei van bloedvaatjes in de tumor – zonder bloedvaatjes sterft de tumor (22, 23). 

Kurkuma zou zelfs een rol kunnen spelen in het voorkómen van darmkanker (24). 

Aan de andere kant wordt er ook gewaarschuwd voor het gebruik van kurkuma tegelijk met andere antikanker middelen.

Bij patiënten met borstkanker kan kurkuma er voor zorgen dat het medicijn tamoxifen minder goed werkt (25).

Kortom: Er zijn aanwijzingen dat kurkuma kanker kan helpen behandelen en voorkomen, maar er lopen nog steeds veel onderzoeken en dat is ook nodig om definitieve conclusies te trekken. 

Voordeel 6: Patiënten met artritis of gewrichtsklachten kunnen baat hebben bij kurkuma

Er bestaan verschillende soorten artritis, maar bij de meeste vormen is er sprake van een ontsteking van de gewrichten. 

Zoals we al zagen bij voordeel 1, heeft kurkuma een ontstekingsremmend effect. Dat maakt kurkuma tot een logische kandidaat voor het verminderen van ontstekingen. 

Meerdere onderzoeken tonen dat ook aan. De conclusie over al deze onderzoeken is dat het dagelijks innemen van 1000 mg curcumine een verlichtend effect heeft op klachten (26). 

Eén studie toonde zelfs aan dat curcumine extract bij reumatoïde artritis zelfs beter werkte dan een ontstekingsremmend geneesmiddel (27).

Voordeel 7: Curcumine heeft een positief effect bij diabetes type 2

Het hormoon insuline zorgt er normaal voor dat de hoeveelheid suiker in je bloed in balans is. Niet te veel en niet te weinig. 

Een belangrijk kenmerk van diabetes type 2 is dat de werking van insuline verstoord is. Je bent er als het ware ongevoelig voor geworden. 

Met als gevolg dat je teveel suiker in je bloed hebt (hyperglycemie). Op den duur kan dat voor schade aan allerlei organen zorgen. 

Curcumine kan de gevoeligheid voor insuline helpen verbeteren en de suikerpieken in je bloed verminderen. 

Ook zorgt het ervoor dat er minder slechte vetten (triglyceriden en LDL-cholesterol) in je bloed circuleren.

Met andere woorden, het verbetert hyperlipidemie, wat ook vaak bij diabetes voorkomt (5, 28).

En zo zijn er nog meer processen die verstoord zijn bij diabetes en waarop curcumine een gunstig effect heeft.

Daarnaast kan het ervoor zorgen dat complicaties als gevolg van diabetes verminderen (29).

Voordeel 8: Curcumine kan zware metalen opruimen

In je lichaam bevinden zich metalen. Sommigen daarvan, zoals ijzer, zijn nodig (essentieel) in de juiste hoeveelheden en op de juiste plek. 

Curcumine kan de metalen in je lichaam als een soort van magneet verplaatsen zodat (30):

  • Een teveel van een metaal op een bepaalde plek afgevoerd wordt
  • Een tekort aan een metaal op een andere plek aangevuld wordt

Daarmee helpt curcumine bij het in evenwicht houden van metalen in je lichaam.

Ook kun je metalen in je lichaam hebben die daar niet thuishoren: de zware metalen. Curcumine kan deze helpen opruimen. 

Tot slot kan curcumine metalen in cellen brengen, waar de metalen zich binden aan het DNA. In kankercellen zorgt dit ervoor dat ze niet meer kunnen groeien en delen (5). 

Is kurkuma veilig voor iedereen?

Kurkuma en kurkuma supplementen worden over het algemeen goed verdragen en als veilig beschouwd (9).

Onderzoeken laten zien dat hele hoge doseringen curcumine goed worden verdragen. Zelfs het gebruik van 12 gram (12000 mg) curcumine per dag gedurende 3 maanden geeft weinig problemen (31). 

Maar zoals we eerder ook al zagen, is over de effecten op langere termijn nog maar weinig bekend. 

Daarom wordt afgeraden om langdurig een hoge dosis kurkuma of curcumine te nemen.

Neem wanneer je supplementen gebruikt ook nooit meer dan de dosering die op de verpakking wordt aangegeven. 

Kinderen

Vanwege het gebrek aan onderzoeksgegevens over het effect van kurkuma bij kinderen onder de 18 jaar, wordt het gebruik van kurkuma bij hen afgeraden. 

Zwangeren en vrouwen die borstvoeding geven

Er zijn aanwijzingen dat kurkuma de samentrekking van de baarmoeder kan stimuleren en de menstruatie op gang kan brengen (9). Voor zwangere vrouwen wordt kurkuma daarom afgeraden 

En zolang het effect van kurkuma op de pasgeborene nog niet volledig bekend is, wordt kurkuma ook afgeraden bij vrouwen die borstvoeding geven.

Patiënten met borstkanker

Kurkuma kan de werking van bepaalde antikanker medicijnen verminderen (25). Daarom worden ook vrouwen die een borstkankerbehandeling ondergaan gewaarschuwd om uit te kijken met het gebruik van kurkuma.

Medicijngebruik en (chronische) aandoening

Gebruik je medicijnen of heb je een (chronische) aandoening en wil je kurkuma supplementen gebruiken? Overleg dit dan altijd eerst met je huisarts. 

3. Kurkuma capsules of supplementen

Je kan kurkuma supplementen tegenwoordig in elke apotheek, drogisterij of natuurwinkel kopen: bijvoorbeeld als capsules, tabletten, poeder of in vloeibare vorm. 

Zolang een supplement aan de veiligheidseisen voldoet, mogen fabrikanten op hun verpakking allerlei gezondheidsclaims zetten. Die hoeven niet perse wetenschappelijk bewezen te zijn (32). 

Wanneer je gezond bent, geen klachten hebt en gezond en gevarieerd eet, is het niet nodig om kurkuma supplementen te gebruiken. 

Wil je toch kurkuma supplementen gebruiken, dan is het belangrijk dat je een goed supplement koopt met een efficiënte samenstelling.   

Maar wat is goede kwaliteit? En waar moet je op letten bij het kopen ervan?

Hoeveel kurkuma moet je per dag nemen?

Er is geen officiële aanbeveling voor de hoeveelheid kurkuma die je per dag zou moeten nemen. 

In de meeste onderzoeken die effecten lieten zien, werd een dosis gebruikt tussen de 500 – 2000 mg kurkuma per dag.

Hierbij werden vooral supplementen gebruikt op basis van kurkuma extract, met hoge concentraties curcumine. 

We zagen al dat in kurkuma van nature niet zoveel curcumine zit: zo’n 3%. Een theelepel kurkuma van 2 gram (2000 mg) bevat zo’n 60 mg curcumine.

Kurkuma extracten zijn veel geconcentreerder en bevatten wel 95% curcumine. Twee gram (2000 mg) extract levert dan ineens 1900 mg curcumine (33). 

Wil je een goed supplement, let er dan op dat het kurkuma extract bevat met een hoge dosering curcumine. 

Biobeschikbaarheid van curcumine

Curcumine kent een groot nadeel: je lichaam kan het niet zo goed opnemen. Ofwel: de biobeschikbaarheid is laag.

Daarom heeft het wat ‘hulp’ nodig. Er zijn een aantal manieren die de opname kunnen verbeteren, zoals:

  1. Gelijktijdige inname met zwarte peper, waarin het stofje piperine zit dat zorgt voor een betere opname (34)
  2. Gebruik van een vetoplossing in plaats van water

Die stoffen kom je onder allerlei verschillende (merk)namen tegen, zoals BCM-95, C3, zwarte peper extract, Bioperine, CurcuWin, Longvida, Meriva en NovaSol.

Een goed supplement bevat zwarte peper of andere stoffen die de opname van curcumine verbeteren. 

Prijs van het supplement

Moet je het allerduurste supplement uit het schap pakken? Duur is niet altijd beter dan goedkoop. Maar een goed supplement maken kost een fabrikant geld en tijd. 

Daarom zou je over het algemeen kunnen zeggen dat een goed kurkuma supplement niet goedkoop kan zijn. 

Laat hele goedkope supplementen links liggen en ga op zoek naar grootverpakkingen. Die zijn relatief goedkoper én ook nog eens beter voor het milieu. 

Bijwerkingen van kurkuma 

In sommige gevallen kan kurkuma bij hoge doseringen bijwerkingen geven, zoals misselijkheid, diarree, hoofdpijn, uitslag en geel gekleurde ontlasting (31). 

Wanneer je allergisch bent voor planten uit de gemberfamilie, kan kurkuma ook voor huiduitslag zorgen (9).

Kardemom en laos behoren overigens ook tot deze familie. 

Wanneer je denkt bijwerkingen of last te hebben door het gebruik van kurkuma, is het verstandig om het gebruik van kurkuma en supplementen een tijdje te staken.

4. Kurkuma thee

Je hebt misschien wel eens gehoord van kurkuma latte.

Andere namen voor dit warme drankje zijn kurkuma thee, golden milk of golden latte

Golden milk poeder is kant en klaar te koop. Je hoeft het dan alleen nog maar aan te lengen met heet water.

Maar het is ook eenvoudig zelf te maken. 

Er bestaan verschillende recepten, maar de basis vormen plantaardige melk en specerijen. Meestal zijn dat kaneel, kardemom, gember en peper, en natuurlijk kurkuma. Dat geeft het drankje ook zijn goudgele kleur. 

Wil je niet aan de supplementen, maar toch meer kurkuma in je voedingspatroon brengen, probeer dan eens onze eigen versie van kurkuma thee.

Lekker om de dag mee te beginnen, tussendoor te drinken als verwarmende drank of wat havermout in te doen.

Recept voor golden milk

Dit heb je nodig voor 1 mok:

  • 2 kopjes ongezoete amandelmelk
  • 2 tl kurkumapoeder
  • 1 tl kaneel
  • ½ tl kardemom
  • 1 schijfje verse gember
  • 1 tl cacaopoeder
  • Een snufje zwarte peper
  • 1 tl kokosolie

Bereidingswijze:

  1. Verwarm de amandelmelk in een pannetje op laag vuur
  2. Voeg de kokosolie, kurkuma, kaneel, kardemom, gember en peper toe en laat het een tijdje pruttelen. Roer het rustig door totdat het warm genoeg is en zorg ervoor dat het niet gaat koken. 
  3. Verwijder het schijfje gember
  4. Als je het lekker vindt kun je de melk een beetje kloppen met een garde om er een laagje schuim op te krijgen.
  5. Giet het drankje in een mok en voeg als laatste de theelepel cacaopoeder toe als topping 

5. Zelf aan de slag

Kurkuma kent een hoop gezondheidsvoordelen en past als specerij prima in een gevarieerd eetpatroon. 

Precies waar we ons in onze programma’s op focussen: een gezond eetpatroon met heerlijke recepten die in een handomdraai op tafel staan.

Kurkuma is eenvoudig te verwerken in tal van gerechten. Als smaakmaker en smaakversterker, maar ook om gerechten de kenmerkende gele kleur te geven. Het is zelfs prima te mengen door smoothies.

Combineer kurkuma zoveel mogelijk met zwarte peper en een gezonde olie, zoals kokos- of olijfolie. Daardoor neem je het beter op. 

Wil je eerst ontdekken hoe kurkuma precies smaakt? Strooi dan een beetje over een gekookt eitje.

Wil je zelf aan de slag? We geven je hieronder twee recepten met kurkuma.

Meer van dit soort recepten vind je bijvoorbeeld in het 7×7 Afslank Programma.

Recept 1: ​​Spicy kurkuma chicken

Dit heb je nodig voor 1 portie:

  • 2 dunne stukjes kipfilet
  • 1 tl komijnpoeder 
  • 1 el kurkuma 
  • 1 tl chilipoeder  
  • 1 tl cayennepeper
  • 1 tl zeezout
  • 1 teentje knoflook 
  • Citroensap van 1 citroen
  • 2 tl olijfolie

Bereidingswijze:

  1. Doe alle kruiden samen in een kom
  2. Snijd de citroen doormidden en knijp beide helften boven de kom uit
  3. Voeg de olijfolie toe, pers de teen knoflook boven de kom uit en roer alles goed door elkaar
  4. Leg de kipfilets in het kruidenmengsel en giet de kip en het mengsel daarna in een diepvrieszakje. Op deze manier kan het mengsel aan alle kanten goed in de kip trekken
  5. Leg het zo’n 30 minuten tot 4 uur in de koelkast
  6. Bak of grill de kip gaar in een pan of in de oven

Tips:

  • Heerlijk met verse gegrilde groenten en zoete aardappelfrietjes
  • Snijd de kip in stukjes en doe deze door je salade

Recept 2: ​​Quinoasalade met kurkuma 

Dit heb je nodig voor 1 persoon:

  • 40 g quinoa
  • 1 tl olijfolie
  • 1 stengel lente-ui
  • 1 teentje knoflook
  • 1 el kurkuma
  • Half blokje groentebouillon (biologisch)
  • 75 g granaatappelpitten
  • 1 handje walnoten
  • 1 el zonnebloempitten
  • 2 handen verse spinazie
  • 8 cherrytomaatjes
  • Sap van een halve citroen

Bereidingswijze:

  1. Kook de quinoa zoals aangegeven staat op de verpakking. Voeg aan het water het halve bouillonblokje toe. Giet de quinoa af en laat het even uitlekken en wat afkoelen
  2. Snijd de tomaatjes en de lente-ui in stukjes en doe in een kom of schaal. Voeg ook 2 grote handen spinazie toe
  3. Knijp of hak de walnoten in kleine stukjes
  4. Voeg de quinoa toe aan de kom
  5. Pers de teen knoflook boven het geheel uit
  6. Voeg de kurkuma, de olijfolie en het sap van de halve citroen toe en mix het geheel goed door elkaar.
  7. Schep het op een bord en garneer het af met de granaatappelpitjes, walnoten en zonnebloempitten.

Wat vond je van dit artikel?

  1. Nelson, K. M., Dahlin, J. L., Bisson, J., Graham, J., Pauli, G. F., & Walters, M. A. (2017). The Essential Medicinal Chemistry of Curcumin. Journal of medicinal chemistry, 60(5), 1620–1637. 
  2. Prasad, S., Tyagi, A. K., & Aggarwal, B. B. (2014). Recent developments in delivery, bioavailability, absorption and metabolism of curcumin: the golden pigment from golden spice. Cancer research and treatment, 46(1), 2–18. 
  3. Marchio, P., Guerra-Ojeda, S., Vila, J. M., Aldasoro, M., Victor, V. M., & Mauricio, M. D. (2019). Targeting Early Atherosclerosis: A Focus on Oxidative Stress and Inflammation. Oxidative medicine and cellular longevity, 8563845. 
  4. Slika, L., & Patra, D. (2020). Traditional Uses, Therapeutic Effects and Recent Advances of Curcumin: A Mini-Review. Mini Rev Med Chem.;20(12):1072-1082.
  5. Hay, E., Lucariello, A., Contieri, M., Esposito, T., De Luca, A., Guerra, G., & Perna, A. (2019). Therapeutic effects of turmeric in several diseases: An overview. Chemico-Biological Interactions, Volume 310, 108729, ISSN 0009-2797.
  6. Hewlings, S. J., & Kalman, D. S. (2017). Curcumin: A Review of Its Effects on Human Health. Foods (Basel, Switzerland), 6(10), 92.
  7. He, Y., Yue, Y., Zheng, X., Zhang, K., Chen, S., & Du, Z. (2015). Curcumin, inflammation, and chronic diseases: how are they linked? Molecules. May 20;20(5):9183-213.
  8. Edwards, R.L., Luis, P.B., Varuzza, P.V., Joseph, A.I., Presley, S.H., Chaturvedi, R., & Schneider, C. (2017). The anti-inflammatory activity of curcumin is mediated by its oxidative metabolites. J Biol Chem. Dec 29;292(52):21243-21252.
  9. Sharifi-Rad, J., e.a. (2020). Turmeric and Its Major Compound Curcumin on Health: Bioactive Effects and Safety Profiles for Food, Pharmaceutical, Biotechnological and Medicinal Applications. Front Pharmacol. Sep 15;11:01021.
  10. Mizoguchi, Y., Yao, H., Imamura, Y., Hashimoto, M., & Monji, A. (2020). Lower brain-derived neurotrophic factor levels are associated with age-related memory impairment in community-dwelling older adults: the Sefuri study. Sci Rep. Oct 5;10(1):16442. 
  11. Ng, T., Ho, C., Tam, W., Kua, E. H., & Ho, R. C. (2019). Decreased Serum Brain-Derived Neurotrophic Factor (BDNF) Levels in Patients with Alzheimer’s Disease (AD): A Systematic Review and Meta-Analysis. International journal of molecular sciences, 20(2), 257. 
  12. Menon, V.P., & Sudheer, A.R. (2007). Antioxidant and anti-inflammatory properties of curcumin. Adv Exp Med Biol.;595:105-25.
  13. Choi, G.Y., Kim, H.B., Hwang, E.S., Lee, S., Kim, M.J., Choi, J.Y., Lee, S.O., Kim, S.S., & Park, J.H. (2017). Curcumin Alters Neural Plasticity and Viability of Intact Hippocampal Circuits and Attenuates Behavioral Despair and COX-2 Expression in Chronically Stressed Rats. Mediators Inflamm. ;2017:6280925.
  14. Hurley, L.L,. Akinfiresoye, L., Nwulia, E., Kamiya, A., Kulkarni, A.A., & Tizabi, Y. (2013). Antidepressant-like effects of curcumin in WKY rat model of depression is associated with an increase in hippocampal BDNF. Behavioural Brain Research, Volume 239, Pages 27-30.
  15. Kunnumakkara, A.B., Bordoloi, D., Padmavathi, G., Monisha, J., Roy, N.K., Prasad, S., & Aggarwal, B.B. (2017). Curcumin, the golden nutraceutical: multitargeting for multiple chronic diseases. Br J Pharmacol. Jun;174(11):1325-1348.
  16. Goozee, K.G., Shah, T.M., Sohrabi, H.R., Rainey-Smith, S.R., Brown, B., Verdile, G., & Martins, R.N. (2016). Examining the potential clinical value of curcumin in the prevention and diagnosis of Alzheimer’s disease. Br J Nutr. Feb 14;115(3):449-65. 
  17. Santos-Parker, J. R., Strahler, T. R., Bassett, C. J., Bispham, N. Z., Chonchol, M. B., & Seals, D. R. (2017). Curcumin supplementation improves vascular endothelial function in healthy middle-aged and older adults by increasing nitric oxide bioavailability and reducing oxidative stress. Aging, 9(1), 187–208. 
  18. Oliver, J.M., Stoner, L., Rowlands, D.S., Caldwell, A.R., Sanders, E., Kreutzer, A., Mitchell, J.B., Purpura, M., & Jäger, R. (2016). Novel Form of Curcumin Improves Endothelial Function in Young, Healthy Individuals: A Double-Blind Placebo Controlled Study. J Nutr Metab.;2016:1089653.
  19. Jiang, S., Han, J., Li, T., Xin, Z., Ma, Z., Di, W., Hu, W., Gong, B., Di, S., Wang, D., & Yang, Y. (2017). Curcumin as a potential protective compound against cardiac diseases. Pharmacol Res. May;119:373-383.
  20. Salehi, B., Del Prado-Audelo, M.L., Cortés, H., Leyva-Gómez, G., Stojanović-Radić, Z., Singh, Y.D., Patra, J.K., Das, G., Martins, N., Martorell, M., Sharifi-Rad, M., Cho, W.C., & Sharifi-Rad, J. (2020). Therapeutic Applications of Curcumin Nanomedicine Formulations in Cardiovascular Diseases. J Clin Med. Mar 10;9(3):746. 
  21. Akazawa, N., Choi, Y., Miyaki, A., Tanabe, Y., Sugawara, J., Ajisaka, R., & Maeda, S. (2012). Curcumin ingestion and exercise training improve vascular endothelial function in postmenopausal women. Nutr Res. Oct;32(10):795-9.
  22. Vallianou, N.G., Evangelopoulos, A., Schizas, N., & Kazazis, C. (2015). Potential anticancer properties and mechanisms of action of curcumin. Anticancer Res. Feb;35(2):645-51.
  23. Chiablaem, K., Lirdprapamongkol, K., Keeratichamroen, S., Surarit, R., & Svasti, J. (2014). Curcumin suppresses vasculogenic mimicry capacity of hepatocellular carcinoma cells through STAT3 and PI3K/AKT inhibition. Anticancer Res. Apr;34(4):1857-64.
  24. Carroll, R.E., Benya, R.V., Turgeon, D.K., Vareed, S., Neuman, M., Rodriguez, L., Kakarala, M., Carpenter, P.M., McLaren, C., Meyskens Jr, F.L., & Brenner, D.E. (2011). Phase IIa clinical trial of curcumin for the prevention of colorectal neoplasia. Cancer Prev Res (Phila). Mar;4(3):354-64.
  25. Hussaarts, K.G.A.M., Hurkmans, D.P., Oomen-de Hoop, E., van Harten, L.J., Berghuis, S., van Alphen, R.J., Spierings, L.E.A., van Rossum-Schornagel, Q.C., Vastbinder, M.B., van Schaik, R.H.N., van Gelder, T., Jager, A., van Leeuwen, R.W.F., & Mathijssen, R.H.J. (2019). Impact of Curcumin (with or without Piperine) on the Pharmacokinetics of Tamoxifen. Cancers (Basel). Mar 22;11(3):403.
  26. Daily, J.W., Yang, M., & Park, S. (2016). Efficacy of Turmeric Extracts and Curcumin for Alleviating the Symptoms of Joint Arthritis: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Clinical Trials. J Med Food. Aug;19(8):717-29. 
  27. Chandran, B., & Goel, A. (2012). A randomized, pilot study to assess the efficacy and safety of curcumin in patients with active rheumatoid arthritis. Phytother Res. Nov;26(11):1719-25. 
  28. Zhang, D. W., Fu, M., Gao, S. H., & Liu, J. L. (2013). Curcumin and diabetes: a systematic review. Evidence-based complementary and alternative medicine : eCAM, 2013, 636053. 
  29. Pivari, F., Mingione, A., Brasacchio, C., & Soldati, L. (2019). Curcumin and Type 2 Diabetes Mellitus: Prevention and Treatment. Nutrients, 11(8), 1837. 
  30. Srichairatanakool, S., Thephinlap, C., Phisalaphong, C., Porter, J.B., & Fucharoen, S. (2007). Curcumin contributes to in vitro removal of non-transferrin bound iron by deferiprone and desferrioxamine in thalassemic plasma. Med Chem. Sep;3(5):469-74.
  31. Gupta, S. C., Patchva, S., & Aggarwal, B. B. (2013). Therapeutic roles of curcumin: lessons learned from clinical trials. The AAPS journal, 15(1), 195–218. 
  32. Patrick, K., & Stanbrook, M. B. (2018). Take turmeric with a grain of salt. CMAJ : Canadian Medical Association journal = journal de l’Association medicale canadienne, 190(43), E1270. 
  33. Amalraj, A., Pius, A., Gopi, S., & Gopi, S. (2016). Biological activities of curcuminoids, other biomolecules from turmeric and their derivatives – A review. J Tradit Complement Med. Jun 15;7(2):205-233. 
  34. Smilkov, K., Ackova, D.G., Cvetkovski, A., Ruskovska, T., Vidovic, B., & Atalay, M. (2019). Piperine: Old Spice and New Nutraceutical? Curr Pharm Des.;25(15):1729-1739.

Meer

Gezond eten

Deel dit bericht

Reacties (52)

Hier kan je discussiëren over dit artikel, vragen stellen en inhoudelijk iets bijdragen. Lees vooral even onze huisregels en veelgestelde vragen

  1. Ik gebruik al zeker 4 jaar kurkuma poeder voor mijn gewrichten. En ik gebruik een dessert lepeltje per dag en soms twee. Ik meng de poeder met echte pure bijen honing van de iemker. 200gr honing 4 eetlepels kurkuma halve theelepel zwarte peper. En roeren maar. Gr Henk
  2. Hoi ik maak golden milk een paar uur na het drinken daarvan heb ik een hele droge mond.ik doe 1 theelepel kurkuma pasta in de melk. Is dit een normale reactie? De pasta maak ik van 30 gr kurkuma 3 theel.zwarte peper 2 theel.kaneel en wat water. Ook wat er in de warme melk 1 theel.rauwe cacao en 1 theel. Kokosolie. De soya melk is 250 ml.
    1. Ik heb niet eerder gehoord dat mensen deze reactie krijgen. Je kunt wat experimenteren met de samenstelling van het drankje om te onderzoeken of je het bijvoorbeeld ook krijgt als je minder kurkuma of zwarte peper gebruikt. De voorkeur krijgt om ongezoete amandelmelk te gebruiken in plaats van sojamelk. Als je het niet prettig vindt, drink het drankje dan liever niet.
  3. henk bais
    op 17 november 2020 om 10:38 zegt
    Goedemorgen, kan ik Kurkuma samen nemen met bloedverdunner?
    1. kurkuma is een natuurlijke bloedverdunner. Een keer een snuf kurkuma over je maaltijd kan prima en zal niet direct van invloed zijn maar dagelijks kurkuma supplementen gebruiken is belangrijk om te overleggen met je arts als je bloedverdunners gebruikt.
  4. Ik gebruik al zeker 4 jaar kurkuma poeder voor mijn gewrichten. En ik gebruik een dessert lepeltje per dag en soms twee. Ik meng de poeder met echte pure bijen honing van de iemker. 200gr honing 4 eetlepels kurkuma halve theelepel zwarte peper. En roeren maar. Gr Henk
  5. Hoi ik maak golden milk een paar uur na het drinken daarvan heb ik een hele droge mond.ik doe 1 theelepel kurkuma pasta in de melk. Is dit een normale reactie? De pasta maak ik van 30 gr kurkuma 3 theel.zwarte peper 2 theel.kaneel en wat water. Ook wat er in de warme melk 1 theel.rauwe cacao en 1 theel. Kokosolie. De soya melk is 250 ml.
    1. Ik heb niet eerder gehoord dat mensen deze reactie krijgen. Je kunt wat experimenteren met de samenstelling van het drankje om te onderzoeken of je het bijvoorbeeld ook krijgt als je minder kurkuma of zwarte peper gebruikt. De voorkeur krijgt om ongezoete amandelmelk te gebruiken in plaats van sojamelk. Als je het niet prettig vindt, drink het drankje dan liever niet.
  6. henk bais
    op 17 november 2020 om 10:38 zegt
    Goedemorgen, kan ik Kurkuma samen nemen met bloedverdunner?
    1. kurkuma is een natuurlijke bloedverdunner. Een keer een snuf kurkuma over je maaltijd kan prima en zal niet direct van invloed zijn maar dagelijks kurkuma supplementen gebruiken is belangrijk om te overleggen met je arts als je bloedverdunners gebruikt.
  7. Weet je of het ook helpt tegen andews en Barber huidziekte ik ben ten einde raad
    1. Wij hebben geen ervaring met kurkuma en deze huidziekten maar het is zeker de moeite waard om te proberen wat het voor je kan doen.
  8. Beste Jasper, Kan ik Kurkuma gebruiken als ik lithium slik? groetjes, Beatrijs
    1. Kurkuma kan het bloed verdunnen en dus effect hebben op je medicatie. Je doet er goed aan om het gebruik ervan in combinatie met je medicijnen met je behandelend arts te overleggen.
  9. Hallo Jasper, Ik gebruik kurkuma poeder als thee,doe er heet water erover laten zitten dan drink ik het op,is dit ook een gezonde manier? Met vriendelijke groet Sam
  10. Rens Shawky
    op 10 augustus 2020 om 11:06 zegt
    Ik drink af en toe een kop kurkumma thee van zonnatura, is dit ook goed. Uiteraard gebruik ik ook de poeder in jou gerechten. Groetjes Rens
  11. Hallo Jasper, Ik gebruik kurkuma al een poos in mijn koffie samen met gember en kaneel. Is dit een goede samenstelling. Heb nog geen zwarte peper gebruikt, maar denk dat ik binnenkort dat ook toevoeg. De hoeveelheden zijn een halve theelepel van gember en een halve theelepel kurkuma. Kaneel strooi ik er zo bij en natuurlijk in warme melk en 3 eetlepels havermout.
  12. Ik gebruik bloedverdunners, mag ik kurkuma gebruiken.
    1. Nicky Leidelmeijer
      op 13 februari 2020 om 13:39 zegt
      Overleg het gebruik hiervan even met jouw arts. Kurkuma kan een bloedverdunnend effect hebben.
  13. Geachte, Het blijkt dat kurkuma niet mag gebruikt worden door personen met te dun bloed .
    1. Nicky Leidelmeijer
      op 11 februari 2020 om 11:21 zegt
      Kurkuma kan inderdaad een bloedverdunnend effect hebben. Overleg het gebruik hiervan daarom altijd even met jouw arts wanneer je weet dat dit een probleem is bij jou.
  14. Ik maak elke dat gemberthee van verse gember (even in een pannetje, de kook erover en dan in een thermoskan met gekookt water aanvullen) en sinds deze week doe ik daar ook een beetje kurkuma bij. Heb je op deze manier baat bij de werking van kurkuma?
    1. Nicky Leidelmeijer
      op 11 februari 2020 om 11:43 zegt
      Dat is inderdaad een hele mooie manier om kurkuma binnen te krijgen.
  15. Mita Bose
    op 5 augustus 2019 om 11:57 zegt
    Ik gebruik bijna elkedag kurkuma poeder in alle Indiasegerecten. De smaak is niet heel sterk maar wel leaker. Ik vind de kurkuma is een neutrale specerij. Het maakt de kleur geel, en kan alle groente,vis of vlees kruiden gebruiken wat je wil.
  16. Hallo Jasper Ik heb een vraag? Ik gebruik sins kort kurkuma een theelepel per dag. Ik mix die kurkuma met yoghurt, vanille pudding, honing, olijfolie, banaan en een kiwie. Maar ik heb problemen met mijn stoelgang waar kan dat aan liggen, misschien kun jij mij vertellen waar dat aan licht. Met vriendelijke groet Hein
  17. Is kurkuma ook in capsules verkrijgbaar?
    1. Anita Mulderij, Voedingsdeskundige (BSc)
      op 6 juni 2019 om 14:45 zegt
      Kurkuma is in capsules verkrijgbaar. Kies er liever voor om verse kurkuma te gebruiken in je eetpatroon, dat krijgt de voorkeur boven capsules waar vaak allerlei rommel aan toegevoegd is.
  18. Beste Jasper Goed om toe te voegen dat kurkuma de opname van medicijnen juist tegen kanker kan bemoeilijken. Zie artikel in AD dd 27-3-2019. Voorzichtig dus met adviezen extra kurkuma te nemen. Kan averechts werken.
    1. Dank je wel voor je feedback. Ik ga hier binnenkort onderzoek naar doen en pas het artikel aan met nieuwe informatie over dit onderwerp!
  19. Letta Kleijn de Groen
    op 27 februari 2019 om 19:28 zegt
    Ik gebruik ruime een theelepel verse kurkumine met zwarte peper uit een busje en i eetlepel verse gember allebei dun geschild in mijn yohurt alleen smorgens.Mijn bloedwaarde is nog nooit zolaag geweest van 9’5 naar 8’1. De pijnen in mijn beide voeten neuropatie zijn eigenlijk te verwaarlozen. snachts kan ik nu doorslapen van 20.uur30tot 7,00uur tussen door word ik wakker om te plassen en ik slaap zo weer door. Ik kan ook beter lopen. Ik ben vanaf 2016 diabeet 2 en ik ben nu 77 jaar. Al mijn waarden zijn goed . Mijn vitamine D is 102 en mijn ijzer waarde is 8, mijn b12 is 500.. Ik blijf doorgaan met kurkumine en gember. Groetjes letta Kleijn-de Groen
    1. Anita Mulderij, Voedingsdeskundige (BSc)
      op 6 juni 2019 om 15:13 zegt
      Mooi dat je deze ervaring met kurkuma deelt Letta, dank je wel en geniet van de mooie gezondheidsvoordelen!
  20. Beste Jasper, Wat een mooie overzichtelijke website en veel handige informatie. Dank je daarvoor! Ik begin gelijk maar met een vraag, ook voor mensen die ook reuma en artrose hebben. Ik ben nu dus 47 jaar en ben nu 10 jaar gediagnostiseerd met reuma (weken-delen reuma) en Artose. De therapien werken niet zoals ik wil en eigenlijk ga ik alleen maar achteruit. Nu weet ik dat reuma vooral een ontstekingsziekte is, maar de medicatie lost dat niet voor mij op helaas. Nu ben ik dus gaan zoeken op het internet wat ontstekingen tegen gaat. Eigenlijk de meest effectieve medicijn tegen ontstekingen is kurkuma. Nu heb ik zelf een voorliefde voor de natuur en wil dat best eens gaan proberen. Nu verwacht ik niet dat alles oplost als sneeuw voor de zon, maar al zou het maar 10% verbeteren dan zou ik al blij zijn. Ik heb veel gezocht op het internet naar ervaringen met kurkuma. Ik zag veel goede verhalen. Natuurlijk blijf ik ook sceptisch, maar wat denk jij? In sommige posts staat dat de onstekingswaarde met de helft gedaalt is na controle bij de reumatoloog. Hier word ik toch wel enthousiast van. Niet geschoten is altijd mis toch? Wat denk jij, is dit een goede vorm van Kurkuma. Ik ben nog een leek hierin. Ga door met het mooie werk dat je doet! Hoor graag van je. Liefs, Chantal
    1. Anita Mulderij, Voedingsdeskundige (BSc)
      op 6 juni 2019 om 15:15 zegt
      Dank je wel voor je bericht Chantal. Werk het liefst met verse kurkuma wortel en gebruik dat door je voeding, dat kan veel voordelen hebben voor je gezondheid. Verder is het vooral ook belangrijk om onbewerkt en koolhydraatarm te eten dat heeft de meeste voordelen tegen de pijneffecten van reuma en artrose. Stuur gerust een mail naar onze klantenservice als je daar vragen over hebt of niet weet hoe je ermee moet beginnen. Veel succes!
  21. Kan je ook die wortel in sap machine doen en gebruiken.
    1. Jazeker, de kurkuma wortel kan ook in de sapmachine!
  22. Moes, Mijn kraakbeen in mijn schouder is beschadigd, dokters en experts zeggen weg is weg. Ik vroeg me af zorgt curcoma in combinatie met zwarte Peper voor de aanmaak van kraakbeen.
    1. Het gebruik van kurkuma heeft vele positieve effecten maar er is geen direct bewijs dat kurkuma in combinatie met zwarte peper zorgt voor de aanmaak van kraakbeen.
  23. Vraag??? Ik heb ziekte van crohn en nou zit me darm onder de ontstekinge en distels dus wil proberen of het met gebruik van curcuma beter wordt. Maar als ik het sochtends door me shake wil doen moet ik er dan ook peper en olie bij doen voor betere werking?
    1. Door peper en olie toe te voegen neemt de kurkuma inderdaad het beste op. Ik kan mij voorstellen dat dit niet in elke shake lekker is. Wissel het daarom af en doe het de ene keer met, en de andere keer zonder.
  24. Frans Poot
    op 23 september 2018 om 08:49 zegt
    Sinds ongeveer 5 jaar meng ik kurkuma door de 3 maaltijden per dag. Na enkele weken al bemerkte ik de heilzame werking op mijn maag. Ik moest immers al jaren maagzuurremmers gebruiken i.v.m. nachtelijk maagzuurbranden en een zwaar, brandend gevoel in de maag na het eten. Uit onderzoek was ook gebleken dat ik flinke brandplekken in de maag, slokdarm en 12 vingerige darm had. Na het gebruik van kurkuma verdwenen al deze klachten als een wonder. Ik heb mijn arts na 1 jaar gevraagd om nog een intern onderzoek (endoscopie) te laten doen, om te kijken hoe de toestand in mijn spijsverteringskanaal was. De brandplekken bleken behoorlijk in grootte te zijn afgenomen. Is dit toeval? Ik ben er van overtuigd dat het gebruik van kurkuma op mij de heilzame werking had, die ook beschreven is.
    1. Hallo Frans, Wat geweldig om te horen dat kurkuma bij jou de klachten die ervaarde heeft doen afnemen. Fijn hoor!
  25. Ik lees dat u schrijft dat Kurmuma B12 bevat. Dat is onmogelijk daar B12 alleen voorkomt in dierlijke produkten zoals vlees, vis, eieren en zuivelproducten.
    1. Dat B12 niet in plantaardige producten voor kan komen is onjuist. Is sommige plantaardige producten zoals kurkuma kan ook zeker B12 voorkomen.
  26. Nico Luckerhof
    op 27 februari 2018 om 10:21 zegt
    Mijn laatste reactie kan ik niet terugvinden hier
  27. Nico Luckerhof
    op 27 februari 2018 om 09:54 zegt
    Ik gebruik al jaren de Kurkuma zoals Jasper in zijn artikel beschrijft, dus een eigen maaksel met kurkuma poeder, welke ik bij de Aziatische toko koop, tevens meng ik daar ook nog een gember poeder doorheen en gebruik als vettige stof olijfolie met uiteraard zwarte peper uit een pepermolen. Nu ik heb diabetes type 2 en sinds dat ik dit goedje gebruik is mijn bloedsuikerspiegel nog nooit zo mooi en stabiel geweest. Maar nu ben ik sinds kort overgestapt op een supplement omdat daarvan beweert wordt dat het brouwseltje wat ik maak niet effectief genoeg zou werken, dus ik te goeder trouw de capsules aangeschaft, ja de prijs liegt er niet om de adviesprijs is € 39.95 per 60 capsules waar je weliswaar wel 2 maanden mee voort kan, maar goed de prijs maak ik mij niet zo druk om, maar wat scherts mijn verbazing, het werkt bij mij dus helemaal niet, sterker nog mijn bloedsuikerspiegel is de verkeerde kant doorgeschoten dus hogere nuchtere waardes terwijl mijn voeding hetzelfde is gebleven. Dus ben nu weer teruggekeerd naar mijn eigen gemaakt goedje en zie wel hoe dit gaat, ben benieuwd of dit dus toch verschil geeft. Overigens heeft het volgens de producent van die capsules te maken met het stofje curcumine welke te weinig zou zitten in de poedervorm en de opneembaarheid zou ook minder zijn, maar ja wat is waar.
    1. Ik gebruik nu Kurkuma biologische met peper in de poedervorm van Pit&Pit en ik lees zoveeeel varianten dat ik echt niet meer weet wat de allerbeste is…..ik geef mijn demente moeder 2theelepels in dr toetje en zelf neem ik ook een behoorlijke hoeveelheid met gewoon water …….ik had een zeer slechte stoelgang maar dat is nu verleden tijd en wat het aan dementie doet….geen idee maar baat het niet dan schaad het ook niet
    2. Luister goed naar je eigen lichaam. Vaak worden er veel dingen beweerd die niet waar zijn om de verkoop te stimuleren. Dus blijf inderdaad bij het geen wat voor jou lichaam het beste werkt.
  28. Erick S
    op 7 mei 2017 om 14:58 zegt
    Hallo Jasper, Goed dat je benoemt dat curcumine een E-nummer is (E100). Want in de media en helaas ook op jouw site, worden E-nummers tegenwoordig als vergif weggezet, terwijl de waarheid genuanceerder ligt. Veel mensen weten niet wat de betekenis en achtergronden van de E-nummers zijn. Er zijn inderdaad door de Europese richtlijnen goedgekeurde toevoegingen (E-nummers dus), waarover terecht discussie bestaat of ze inderdaad veilig zijn. Maar gelukkig wonen we in een land waar de voedingsindustrie verplicht is deze toevoegingen op de verpakking te vermelden.
  29. I. van Maanen
    op 27 april 2017 om 15:50 zegt
    Klopt het dat er een negatieve wisselwerking kan zijn tussen kurkuma en medicijnen? En dan niet aleen de bloedverdunners.
    1. Daar is veel onderzoek naar op dit moment maar is nog niet bewezen. Als je medicijnen gebruikt raad ik je aan om het gebruik van kurkuma even met je arts te bespreken.
  30. Marianne
    op 12 april 2017 om 15:20 zegt
    Hallo Jasper Ik had 2 dagen kurkuma caps in genomen…en er o zo ziek van geworden! Ik kon niet meer stoppen met overgeven…dus niet voor iedereen geschikt! en ja….er zat ook peper in verwerkt! Nu las ik in een Engelse krant dat de eerste dode is gevallen door een infuus met dat spul!
  31. Wel rekening mee houden dat kurkuma bloedverdunnend werkt!
    1. Dank voor je reactie en goed dat je het zegt! Het klopt dat kurkuma bloedverdunnend werkt, maar dat is van toepassing bij hoge doseringen curcumine. Dit artikel gaat vooral over een lage dosering kurkuma. In de bijsluiter van kurkuma-supplementen (met een hoge dosis curcumine) wordt inderdaad gewaarschuwd voor het gebruik in combinatie met bloedverdunners. Groet, Jasper

Geef een antwoord

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Lees ook eens

Top artikel

Wat maakt de zoete aardappel zo gezond?

Wat maakt dat de zoete aardappel, ook wel bataat genoemd, zo’n gezond imago heeft? En is de zoete aardappel een betere keuze dan de gewone aardappel? Met shakshuka recept...

Top artikel

Als Nel het kan, kan jij het ook!

Nel stuurde een tijdje geleden een enthousiaste mail. Zij is in zeven maanden tijd tien kilo afgevallen door middel van een koolhydraatarm eetpatroon.

Bekijk alle artikelen