Soja is misschien wel het meest controversiële voedselproduct dat er is. Tijd om eens diep in de materie te duiken en duidelijkheid te scheppen.

Wat is soja?

Soja is afkomstig van de sojaboon; een eenjarige vlinderbloemige peulvrucht. Het bevat een hoog gehalte aan eiwitten en olie.

Van de sojaboon worden sojaproducten (zoals ketjap, tofu, tahoe, tempé en sojamelk) en sojaolie gemaakt.

Er zijn twee soorten soja: gefermenteerde en ongefermenteerde soja.

Gefermenteerde soja houdt in dat de soja een proces is doorgegaan waarbij micro-organismen (zoals schimmels, bacteriën en gisten) gebruikt worden om onder andere de smaak, verteerbaarheid, houdbaarheid en voedingswaarde van de soja te veranderen.

Voorbeelden van gefermenteerde soja zijn: tempé, miso, natto en (echte) sojasaus.

Ongefermenteerde soja houdt in dat de soja niet gefermenteerd is. Ongefermenteerde soja behoudt de natuurlijke smaak, verteerbaarheid, houdbaarheid en voedingswaarde.

Voorbeelden van ongefermenteerde soja zijn: sojamelk, tofu, sojaolie, sojaburgers, etc.

Soja wordt ook erg veel gebruikt in voorverpakte producten (koekjes, sauzen, margarine, etc.) De kans is groot dat je veel meer soja binnenkrijgt dan je denkt. Daarom beantwoord ik vandaag de belangrijke vraag: is soja gezond of niet?

Soja: gezond of niet?

Om te kunnen bepalen of soja gezond is kijken we naar drie verschillende gebieden.

  1. Voedingsstoffen in soja.
  2. Effect van soja op je hormonen.
  3. Genetische manipulatie, bestrijdingsmiddelen en het milieu.

1. Voedingsstoffen in soja

Soja zit, zoals de meeste producten uit de natuur, vol met voedingsstoffen. Zo bevat soja flinke hoeveelheden vitamine B1, B2, B6, B9 (foliumzuur), vitamine K, magnesium, koper, kalium, ijzer, calcium, fosfor, mangaan en selenium.

Antistoffen

Dat er zoveel voedingsstoffen in soja zitten, wil niet zeggen dat deze voedingsstoffen ook in je lichaam opgenomen worden. Dit heeft te maken met anti-nutriënten of simpeler gezegd, antistoffen.

Waar voedingsstoffen helpen je lichaam gezonder en sterker te maken, zorgen antistoffen er juist voor dat deze stoffen nièt door je lichaam opgenomen worden. Antistoffen kun je dus beter niet in je voeding hebben.

Ongefermenteerde soja bevat een vrij hoog gehalte antistoffen (voornamelijk fytinezuur). Dit fytinezuur zorgt ervoor dat de voedingsstoffen uit de soja moeilijk opgenomen kunnen worden door jouw lichaam. Gefermenteerde soja heeft deze antistoffen niet, door het fermentatieproces zijn deze antistoffen ‘onschadelijk gemaakt’.

Eiwitten

Soja bevat veel eiwit, dit eiwit is voor een plantaardige eiwit van behoorlijk hoge kwaliteit. Soja eiwit bevat alle essentiële en niet essentiële aminozuren.

Vetten

Soja bevat veel omega 6-vetten. Omega 6-vetten (niet te verwarren met Omega 3- vetten) zorgen voor veel diverse gezondheidsproblemen. Daarom raad ik je sterk af om sojaolie (of producten die dat bevatten) te gebruiken.

2. Het effect van soja op je hormonen

Hormonen zijn de regelknoppen van je lichaam. Hormonen worden aangemaakt en afgebroken door organen in je lichaam en sturen daarmee vele biochemische processen aan. Een goede hormoonbalans is essentieel voor een gezond lichaam.

Zowel gefermenteerde als ongefermenteerde soja bevat veel isoflavonen (dit zijn fyso-oestrogenen). Het consumeren van soja – en dus de isoflavonen – zorgt ervoor dat je lichaam gestimuleerd wordt (of juist gehinderd wordt) het hormoon oestrogeen aan te maken. Dit kan je natuurlijke hormoonbalans verstoren.

Zo’n verstoorde hormoonbalans wordt in een aantal studies gekoppeld aan borstkanker en een verstoorde menstruatiecyclus.

Maar gek genoeg lijkt het toevoegen van soja aan je dieet in sommige gevallen juist weer een positief effect te hebben op bepaalde aandoeningen. Het is dus moeilijk te zeggen hoe ongezond het effect van soja op je hormoonbalans is.

Het kan bij mannen wel zorgen voor borstvorming of extra buikvet.

Tip: Heb je last van buikvet en wil je dat graag verbranden? Kijk eens naar dit artikel.

Ook zouden isoflavonen – in hoge dosis – verschillende schildklierhormonen kunnen verstoren (met alle vervelende gevolgen van dien: vermoeidheid, futloos, slaperig en traag werkende schildklier).

Veel producten voor jonge kinderen bevatten soja. Jonge kinderen die deze producten eten of drinken krijgen elke dag gemiddeld vijf keer zoveel oestrogeen binnen als vrouwen die aan de anticonceptiepil zijn. Ik raad deze producten voor jonge kinderen dus  wel af.

3. Genetische manipulatie, bestrijdingsmiddelen en het milieu

In de Verenigde Staten is 90 procent van de sojabonen genetisch gemanipuleerd. Dit houdt in dat het DNA van de soja is aangepast. Dit gebeurt meestal om sneller, makkelijker, goedkoper en meer soja te kunnen produceren (niet om de soja gezonder te maken, sterker: nog bij dierproeven bleek genetisch gemanipuleerde soja te zorgen voor onvruchtbaarheid).

In Europa gelden strengere regels omtrent genetische manipulatie dan in de Verenigde Staten. Maar de vele lobbyisten van de grote voedselconcerns doen hun uiterste best om ook in Europa de regelgeving te versoepelen. Het is mij onduidelijk hoeveel procent van de soja die wij hier in de winkels vinden genetisch gemanipuleerd is.

Bij het verbouwen van soja wordt ook veel gebruik gemaakt van bestrijdingsmiddelen. Deze lijken ongezonde bijwerkingen te hebben. De Nederlandse overheid werkt aan een verbod voor particulier gebruik van glyfosaat, één van de gebruikte bestrijdingsmiddelen.

De grote vraag naar soja zorgt ervoor dat grote voedselcorporaties (vaak uit de V.S.) in Zuid-Amerika grote delen regenwoud kappen en kleinere boeren verdrijven om grote sojaplantages aan te leggen.

De kleinere boeren kunnen vaak niets anders dan op deze grote sojaplantages, onder slechte arbeidsomstandigheden en met slechte voorzieningen werken, voor de grote voedselcorporaties.

Het is hier wel belangrijk te melden dat het overgrote deel (naar schatting 80%) van de soja productie bestemd is voor de veeteelt. Als je niet grasgevoerd vlees eet, is daar meer soja voor nodig dan bijvoorbeeld een sojaburger.

Conclusie

Soja bevat een hoop voedingsstoffen – in ongefermenteerde soja worden die voor een groot deel teniet gedaan door de antistoffen (fytinezuur).

Soja kan de hormoonspiegel verstoren – dit is met mate niet zo erg, maar structureel gebruik van soja kan (zeer) negatieve gevolgen hebben voor je gezondheid. Dit geldt zowel voor ongefermenteerde als gefermenteerde soja.

Voor ongefermenteerde soja maakt dit de gezondheidsrisico’s iets groter dan de gezondheidsvoordelen. Daarom raad ik je aan deze producten te vermijden.

Let op, het klopt dat soja redelijk koolhydraatarm is, maar desondanks doe je er – gezien de bovenstaande punten – beter aan geen ongefermenteerde soja te consumeren als je wilt afvallen.

Voorbeelden van ongefermenteerde soja zijn: sojamelk, tofu, sojaolie, sojaburgers, etc.

Let op, in veel voorverpakte producten zit soja ‘verstopt’. Als je zeker wilt weten dat een product geen soja bevat kun je het best de ingrediëntenlijst op de verpakking bekijken. Als deze lijst de woorden “natuurlijke smaakmaker” of “planten proteïne”, of natuurlijk gewoon “soja” bevat, is de kans groot dat er ongefermenteerde soja in het product zit.

In het algemeen raad ik mensen aan zo veel mogelijk natuurlijke, dus (chemisch) onbewerkte voeding te eten. Dit geldt ook voor soja-producten.

Gefermenteerde soja is – indien met mate geconsumeerd – een heel stuk gezonder. Iedereen is anders dus houd vooral goed bij hoe jij zelf reageert op het consumeren van gefermenteerde soja, maar voor de meeste mensen zal gefermenteerde soja gezond zijn om te consumeren.

Gefermenteerde soja is voor vegetariërs één van de betere vleesvervangers.

Voorbeelden van gefermenteerde soja zijn: tempé, miso, natto en (echte) sojasaus. Let er bij tempé op dat het ongezoet is.

Ik hoop dat dit artikel duidelijkheid voor je heeft verschaft. Ga jij na het lezen van dit artikel nog soja eten/drinken? Laat je mening achter in de reacties onder dit artikel.

73 reacties

Alle reacties tonen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *