Soja is misschien wel het meest controversiële voedselproduct dat er is. Tijd om eens diep in de materie te duiken en duidelijkheid te scheppen.

Wat is soja?

Soja is afkomstig van de sojaboon; een eenjarige vlinderbloemige peulvrucht. Het bevat een hoog gehalte aan eiwitten en olie.

Van de sojaboon worden sojaproducten (zoals ketjap, tofu, tahoe, tempé en sojamelk) en sojaolie gemaakt.

Er zijn twee soorten soja: gefermenteerde en ongefermenteerde soja.

Gefermenteerde soja houdt in dat de soja een proces is doorgegaan waarbij micro-organismen (zoals schimmels, bacteriën en gisten) gebruikt worden om onder andere de smaak, verteerbaarheid, houdbaarheid en voedingswaarde van de soja te veranderen.

Voorbeelden van gefermenteerde soja zijn: tempé, miso, natto en (echte) sojasaus.

Ongefermenteerde soja houdt in dat de soja niet gefermenteerd is. Ongefermenteerde soja behoudt de natuurlijke smaak, verteerbaarheid, houdbaarheid en voedingswaarde.

Voorbeelden van ongefermenteerde soja zijn: sojamelk, tofu, sojaolie, sojaburgers, etc.

Soja wordt ook erg veel gebruikt in voorverpakte producten (koekjes, sauzen, margarine, etc.) De kans is groot dat je veel meer soja binnenkrijgt dan je denkt. Daarom beantwoord ik vandaag de belangrijke vraag: is soja gezond of niet?

Soja: gezond of niet?

Om te kunnen bepalen of soja gezond is kijken we naar drie verschillende gebieden.

  1. Voedingsstoffen in soja.
  2. Effect van soja op je hormonen.
  3. Genetische manipulatie, bestrijdingsmiddelen en het milieu.

1. Voedingsstoffen in soja

Soja zit, zoals de meeste producten uit de natuur, vol met voedingsstoffen. Zo bevat soja flinke hoeveelheden vitamine B1, B2, B6, B9 (foliumzuur), vitamine K, magnesium, koper, kalium, ijzer, calcium, fosfor, mangaan en selenium.

Antistoffen

Dat er zoveel voedingsstoffen in soja zitten, wil niet zeggen dat deze voedingsstoffen ook in je lichaam opgenomen worden. Dit heeft te maken met anti-nutriënten of simpeler gezegd, antistoffen.

Waar voedingsstoffen helpen je lichaam gezonder en sterker te maken, zorgen antistoffen er juist voor dat deze stoffen nièt door je lichaam opgenomen worden. Antistoffen kun je dus beter niet in je voeding hebben.

Ongefermenteerde soja bevat een vrij hoog gehalte antistoffen (voornamelijk fytinezuur). Dit fytinezuur zorgt ervoor dat de voedingsstoffen uit de soja moeilijk opgenomen kunnen worden door jouw lichaam. Gefermenteerde soja heeft deze antistoffen niet, door het fermentatieproces zijn deze antistoffen ‘onschadelijk gemaakt’.

Eiwitten

Soja bevat veel eiwit, dit eiwit is voor een plantaardige eiwit van behoorlijk hoge kwaliteit. Als de soja op hoge temperatuur bewerkt is, gaan veel van deze eiwitten verloren. Of eigenlijk veranderen ze van structuur en worden zo van mindere kwaliteit.

Vetten

Soja bevat veel omega 6-vetten. Omega 6-vetten (niet te verwarren met Omega 3- vetten) zorgen voor veel diverse gezondheidsproblemen. Daarom raad ik je sterk af om sojaolie (of producten die dat bevatten) te gebruiken.

2. Het effect van soja op je hormonen

Hormonen zijn de regelknoppen van je lichaam. Hormonen worden aangemaakt en afgebroken door organen in je lichaam en sturen daarmee vele biochemische processen aan. Een goede hormoonbalans is essentieel voor een gezond lichaam.

Zowel gefermenteerde als ongefermenteerde soja bevat veel isoflavonen (dit zijn fyso-oestrogenen). Het consumeren van soja – en dus de isoflavonen – zorgt ervoor dat je lichaam gestimuleerd wordt (of juist gehinderd wordt) het hormoon oestrogeen aan te maken. Dit verstoort je natuurlijke hormoonbalans.

Deze verstoorde hormoonbalans wordt in een aantal studies gekoppeld aan borstkanker en een verstoorde menstruatiecyclus.

Alhoewel oestrogeen in veel hogere mate bij vrouwen voorkomt, heeft een hoog oestrogeen gehalte ook effect op mannen. Zo kan het bij mannen zorgen voor borstvorming of extra buikvet.

Tip: Heb je last van buikvet en wil je dat graag verbranden? Kijk eens naar dit artikel.

Ook blijken deze isoflavonen verschillende schildklierhormonen te verstoren met alle vervelende gevolgen van dien (vermoeidheid, futloos, slaperig en traag werkende schilklier).

Veel producten voor jonge kinderen bevatten soja. Jonge kinderen die deze producten eten of drinken krijgen elke dag gemiddeld vijf keer zoveel oestrogeen binnen als vrouwen die aan de anticonceptiepil zijn. Ik raad deze producten, zeker voor jonge kinderen, dus sterk af.

3. Genetische manipulatie, bestrijdingsmiddelen en het milieu

In de Verenigde Staten is 90 procent van de sojabonen genetisch gemanipuleerd. Dit houdt in dat het DNA van de soja is aangepast. Dit gebeurt meestal om sneller, makkelijker, goedkoper en meer soja te kunnen produceren (niet om de soja gezonder te maken, sterker: nog bij dierproeven bleek genetisch gemanipuleerde soja te zorgen voor onvruchtbaarheid).

In Europa gelden strengere regels omtrent genetische manipulatie dan in de Verenigde Staten. Maar de vele lobbyisten van de grote voedselconcerns doen hun uiterste best om ook in Europa de regelgeving te versoepelen. Het is mij onduidelijk hoeveel procent van de soja die wij hier in de winkels vinden genetisch gemanipuleerd is.

Bij het verbouwen van soja wordt ook veel gebruik gemaakt van bestrijdingsmiddelen. Deze lijken ongezonde bijwerkingen te hebben. De Nederlandse overheid werkt aan een verbod voor particulier gebruik van glyfosaat, één van de gebruikte bestrijdingsmiddelen.

De grote vraag naar soja zorgt ervoor dat grote voedselcorporaties (vaak uit de V.S.) in Zuid-Amerika grote delen regenwoud kappen en kleinere boeren verdrijven om grote sojaplantages aan te leggen.

De kleinere boeren kunnen vaak niets anders dan op deze grote sojaplantages, onder slechte arbeidsomstandigheden en met slechte voorzieningen werken, voor de grote voedselcorporaties.

Conclusie

Soja bevat een hoop voedingsstoffen – in ongefermenteerde soja worden die voor een groot deel teniet gedaan door de antistoffen (fytinezuur).

Soja verstoort de hormoonspiegel – dit is met mate niet zo erg, maar structureel gebruik van soja kan (zeer) negatieve gevolgen hebben voor je gezondheid. Dit geldt zowel voor ongefermenteerde als gefermenteerde soja.

Voor ongefermenteerde soja maakt dit de gezondheidsrisico’s veel groter dan de gezondheidsvoordelen. Daarom raad ik je aan deze producten zo veel mogelijk te vermijden.

Let op, het klopt dat soja redelijk koolhydraatarm is, maar desondanks doe je er – gezien de bovenstaande punten – beter aan geen ongefermenteerde soja te consumeren als je wilt afvallen.

Voorbeelden van ongefermenteerde soja zijn: sojamelk, tofu, sojaolie, sojaburgers, etc.

Let op, in veel voorverpakte producten zit soja ‘verstopt’. Als je zeker wilt weten dat een product geen soja bevat kun je het best de ingrediëntenlijst op de verpakking bekijken. Als deze lijst de woorden “natuurlijke smaakmaker” of “planten proteïne”, of natuurlijk gewoon “soja” bevat, is de kans groot dat er ongefermenteerde soja in het product zit.

Gefermenteerde soja is – indien met mate geconsumeerd – een heel stuk gezonder. Iedereen is anders dus houd vooral goed bij hoe jij zelf reageert op het consumeren van gefermenteerde soja, maar voor de meeste mensen zal wat gefermenteerde soja op z’n tijd geen probleem zijn.

Gefermenteerde soja is voor vegetariërs één van de betere vleesvervangers.

Ik ben ervan overtuigd dat je gezond kunt leven zonder soja dus gezien de problemen die het oplevert voor het regenwoud en de lokale boeren in Zuid Amerika zou ik het zelf niet consumeren (daarom komt het ook niet voor op Jaspers boodschappenlijst).

Voorbeelden van gefermenteerde soja zijn: tempé, miso, natto en (echte) sojasaus. Let er bij tempé op dat het ongezoet is.

Ik hoop dat dit artikel duidelijkheid voor je heeft verschaft. Ga jij na het lezen van dit artikel nog soja eten/drinken? Laat je mening achter in de reacties onder dit artikel.

Bekijk (53) reacties

Verberg reacties

  • Marleen
    05/04/2017 om 12:51 pm

    Het klopt niet dat veel sojaproducten van genetisch gemanipuleerde soja zijn gemaakt. Deze GMO’s worden namelijk vooral verbouwd om als veevoer te dienen. Je krijgt het dus indirect binnen als je niet-biologisch vlees of niet-biologische zuivel eet.
    Vleesvervangers e.d. worden bijna altijd gemaakt van duurzaam geteelde, Europese soja (of andere gewassen zoals lupine).

  • Anita vogelaere
    20/11/2016 om 2:54 pm

    Hi Jasper,is het zo wanneer je je boodschappenlijst download vasthangt aan een abonnement?of is het gratis.ik ben veganist en consumeer veel producten waar soya in zit,ik ben op korte tijd enkele kilo’s verdikt en ik krijg ze er niet af,ik heb mijn bloed laten checken en mijn fyto en oestrogeen gehalte staat hoog,zou dat door de soya komen?staat er in je boodschappenlijst producten die veganisten kunnen eten als vervanging van soya?alvast bedankt!

    • Jasper Alblas
      21/11/2016 om 4:22 pm

      Hallo Anita, soja kan zeker invloed hebben op je fyto- en oestrogeen gehalte. De boodschappenlijst downloaden is vrijblijvend en kost niets. Doe er dus vooral je voordeel ermee op. Groet Jasper

  • nienke
    17/08/2016 om 3:38 pm

    Dankjewel Jasper….ik denk dat t zo moet lukken ik ben ook een beetje een halfbakken vegetariër….eet nl wel vis dan ben je geloof ik een pescotarier?

    Ik ga weer werken aan een slanke(re) taille gelukkig vind ik bijna alles wat groen en fris is lekker.

    Nini

  • nienke
    17/08/2016 om 11:25 am

    Eigen moet ei zijn Sorry!

    Nini

  • nienke
    17/08/2016 om 11:20 am

    Tot voor kort at ik ..als vegetariër af en toe vegaburgers….ook deze zitten vaak vol met soja…dus is quorn nu een goede vervanger bijvoorbeeld …dat bevat moproteinen uit schimmelculturen of paddestoelachtigen. Of zal ik t toch maar bij eigen en af en toe geitenkaas of hüttenkäse houden?

    Graag je advies Nini

    • Jasper Alblas
      17/08/2016 om 3:31 pm

      Vaak zit aan quorn van alles toegevoegd, bekijk daarom altijd het etiket voordat je het koopt. Tempe is een goede vleesvervanger die je regelmatig kunt eten. Eet daarnaast af en toe kaas, peulvruchten, noten, zaden en pitten om vlees te vervangen.

  • Marretje
    13/07/2016 om 10:31 pm

    Pas geleden was ik met Herbalife shakes begonnen om af te vallen. Dit poeder is gemaakt van soja.
    Na een week was ik extreem moe. Omdat ik een traag werkende schildklier heb ben ik eens gaan onderzoeken wat wel en niet goed voor mij is om te eten.
    En wat blijkt, bij een traag werkende schildklier is het beter om soja produkten te vermijden.
    Ben meteen gestopt en heb gelukkig in mijn zoektocht jou webpagina gevonden met alle goede adviezen en tips
    Inmiddels ben ik al 10 kilo kwijt!

    • Jasper Alblas
      14/07/2016 om 8:28 am

      Wat fijn dat de tips en adviezen je geholpen hebben. Geweldig resultaat ook. Ga zo door met gezond eten!

  • Rianne
    27/06/2016 om 10:23 pm

    Ik ben momenteel aan het herstellen van een eetstoornis (ondervoed). Ik gebruik iedere ochtend plantaardige soja proteïnepoeder door mijn griekse yoghurt. Het is de Nutrilite all plant protein van Amway. Is dit nu per definitie slecht voor me? Zeker wat het herstel van de homonale cyclus bevat.
    Ik hoop dat je antwoord hebt op mijn vraag, want je snapt waarschijnlijk wel dat ik heel erg aan het zoeken ben wat er dan uiteindelijk wél nog goed is en zie soms door de bomen het bos niet meer.
    En zoniet; heb je dan misschien een goed alternatief voor me?
    Alvast bedankt!

    • Jasper Alblas
      28/06/2016 om 8:32 am

      Hallo Rianne, gebruik liever een 100% plantaardige eiwitpoeder op basis van bijvoorbeeld hennep. Holland en Barrett heeft een goede, of anders Sunwarrior. Veel sterkte met je herstel. Groet Jasper

  • Marion
    24/05/2016 om 8:04 pm

    Hi Jasper, ik eet graag yoghurt als ontbijt en dacht dat de lactose in zuivel ook niet altijd even goed voor je was. Daarom ben ik sojayogurt gaan eten van Alpro, maar nu lees ik dat dat ook niet zo goed is.
    Ik weet dat kokosyoghurt een vervanging kan zijn, maar hier houd ik niet superveel van, dus wat is nu de beste optie eigenlijk? En is lactose wel zo slecht?

    • Jasper Alblas
      25/05/2016 om 12:44 pm

      Kies liever Griekse yoghurt of kwark, dat is wel zuivel maar de beste vorm van zuivel. Het is gefermenteerd en dat is goed voor je darmflora en licht verteerbaar. Test hoe jij je voelt na het eten ervan, als je geen last hebt van je buik, darmen of huidproblemen hebt dan kun jij waarschijnlijk prima tegen lactose. Je kunt het dan zo’n 3 a 4 keer per week eten.

  • Alie
    12/05/2016 om 11:45 am

    Hallo,

    Aangezien ik niet goed tegen koemelkproducten kan en ook de dierlijke eiwitten een beetje uit de weg ga…
    Het wordt er niet makkelijker op, maar toch bedankt voor de info!

    • Jasper Alblas
      12/05/2016 om 2:57 pm

      Probeer eens ongezoete amandelmelk, of bijvoorbeeld kokosyoghurt Alie, dat zijn goede alternatieven.

  • adriana
    02/05/2016 om 2:08 pm

    Beste Jasper, ik eet zo weinig mogelijk soja,uit een soort natuurlijk aanvoelen. Echter, ik heb wel een vraag: de aziatische volken eten al eeuwen soja, ze worden oud, blijven soepel en de vrouwen hebben geen tot weinig last vd overgang. Hoe kun je dit verklaren?

    • Jasper Alblas
      20/05/2016 om 2:10 pm

      Soja is veranderd. Tegenwoordig is de meeste Westerse soja genetisch gemanipuleerd. Het is niet dezelfde soja als de Aziaten eten en vroeger aten. Zij eten het meestal in gefermenteerde vorm en maar in kleine hoeveelheden per dag.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *