Kan je ontzuren met een alkalisch dieet?

Wetenschappelijk onderbouwd
21 reacties

8794 volgers

Het alkalisch (Engels: alkaline) dieet, ook wel basisch dieet of zuur-base dieet genoemd, is niet zozeer een dieet dat ontwikkeld is voor afvallen.

Het is gebaseerd op het idee dat je ‘zure’ voedingsmiddelen vervangt door ‘basische’ producten. 

Daardoor zou je je lichaam ontzuren, waardoor de pH-waarde (zuurtegraad) van je lichaam op orde blijft. Verzuring van je lichaam zou namelijk allerlei gezondheidsklachten geven. 

In dit artikel leggen we uit wat het alkalisch dieet inhoudt en kijken we of dit dieet nu werkt of onzin is.

1. Wat betekent je lichaam ontzuren?

Iedere vloeistof of product dat water bevat, heeft een bepaalde zuurtegraad.

Die wordt uitgedrukt in pH-waarde en varieert tussen de 0 en 14. 

Een waarde van 7 is neutraal. Beneden de 7 spreek je van zuur en boven de 7 van basisch.

Een ander woord voor basisch is alkalisch (in het Engels: alkaline).

pH-waarden

pH waarde in je bloed

Ook in je lichaam heb je allerlei vloeistoffen met een bepaalde pH-waarde, zoals zweet, speeksel, urine, bloed en maagsap. 

Maagsap is bijvoorbeeld heel zuur (pH waarde van 1 – 1,5), wat nodig is om voedsel te verteren en af te breken. 

Maar ook je bloed heeft een bepaalde pH-waarde.

Het is belangrijk dat deze neutraal en in balans blijft, want een ph-waarde lager dan 6,8 (acidose) of boven de 7,8 (alkalose) zijn levensbedreigend. 

Je lichaam heeft dan ook allerlei ingebouwde mechanismen en buffers die er voor zorgen dat de pH-waarde van je bloed tussen de 7,3 en 7,4 blijft (1).

Mechanismen voor het ontzuren van je bloed

Je zou kunnen zeggen dat je lichaam een soort ‘sponsjes’ heeft die helpen het teveel aan zure deeltjes in je bloed op te nemen en via je urine en ademhaling af te voeren (2). 

Ook je botten spelen een rol bij het neutraliseren van een te hoge zuurtegraad van je bloed. Botten bevatten zogenaamde alkalische zouten, die worden aangesproken bij een te hoge zuurgraad (3). 

Mechanismen voor het minder basisch maken van je bloed

Wanneer je bloed juist te basisch wordt, treedt je ‘afgifteloket’ in werking en worden er zure deeltjes aan je bloed afgegeven (2).

Je lichaam is heel goed in staat om het zuur base balans in je bloed in stand te houden. Je bloed-pH kan wel te hoog of te laag worden, maar als dat zo is, dan is er sprake van een ernstige medische aandoening.  

2. Alkaline dieet en ontzurende voeding

Het alkalische dieet gaat er van uit dat allerlei factoren, zoals stress, roken, bepaalde medicijnen en bepaalde voeding, de pH-waarde van je lichaam en je bloed kunnen verlagen.

Met andere woorden: ze zorgen ervoor dat je verzuurt.

Dit is niet te voorkomen, maar je kunt het wel verminderen. Bijvoorbeeld door producten te eten die basisch zijn.

Reststoffen

Het idee bij voeding is dat wanneer dit in je lichaam verbrand wordt, er reststoffen achterblijven.

Deze reststoffen kunnen neutraal, zuur of basisch zijn, afhankelijk van het voedingsmiddel. 

Wanneer je veel voedingsmiddelen nuttigt die zure reststoffen opleveren, kan je eigen lichaam dit niet meer goed wegwerken. Waardoor deze reststoffen in je lichaam worden opgeslagen.

Met mogelijk diabetes, jicht en reuma als gevolg.

pH-waarde van urine

Volgens aanhangers van het dieet zegt de pH-waarde van je urine iets over je zuurbelasting.

Die kun je zelf vaststellen, door op verschillende momenten van de dag en meerdere dagen achter elkaar met een pH-stripje de zuurgraad van je urine te meten. 

De uitkomst van de gemiddelde pH-waarden van 3 opeenvolgende testdagen betekent dan het volgende:

Gemiddelde pH-waardeBetekenis
Tussen 6,5 en 7,3Geen noemenswaardige zuurbelasting
Tussen 5,5 en 6,5Middelmatige zuurbelasting
Tussen 4,5 en 5,5Hoge mate van zuurbelasting
pH-waarde urine

Bij een alkalische leefstijl vermijd je verzurende factoren en voeding zoveel mogelijk en kies je voor een basisch tegenwicht. Dit bereik je door te kiezen voor ontzurende voedingsmiddelen. 

Verzurende voeding

Het is niet automatisch zo dat voedingsmiddelen die zuur smaken, zoals een citroen, ook verzurend zijn. 

Een voedingsmiddel is verzurend, wanneer het in je lichaam zure reststoffen achterlaat.

Dat zijn voedingsmiddelen die veel eiwitten, fosfaten en zwavel bevatten. Zoals:

  • Vlees
  • Kip
  • Vis
  • Melk en andere zuivel
  • Eieren
  • Granen
  • Koffie
  • Koolzuurhoudende dranken
  • Alcohol 

Omdat granen vermeden moeten worden, is brood ook niet toegestaan.

Ontzurende (alkalische, basische) voeding 

Basische voedingsmiddelen bevatten veel van de mineralen calcium, magnesium en kalium.

Vooral de volgende groepen vallen daaronder:

  • Groenten en fruit 
  • Kruiden
  • Noten en zaden
  • Aardappelen
  • Paddenstoelen 
  • Spruiten en kiemsoorten

Overigens bestaan er verschillende tabellen met verzurende en basische producten en zijn de richtlijnen soms tegenstrijdig.

Koffie bijvoorbeeld valt volgens sommigen onder de ‘verboden’ producten. Terwijl anderen juist zeggen dat het licht-basisch is. 

3. Ontzurende kruidenthee

Naast ontzurende voedingsmiddelen, zijn er ook diverse merken ontzurende kruidenthee op te markt.

Die bestaan uit veel verschillende kruiden en bevatten geen theïne (zeg maar wat cafeïne in koffie is). 

De kruiden in deze ontzurende thee zouden zuiverend zijn en zo een gezonde bloedsomloop ondersteunen en overtollige zuren verwijderen. Het helpt ook om de blaas, lever en nieren te reinigen.

Er is wel veel onderzoek gedaan naar het effect van kruidenthee op bijvoorbeeld afvallen en diabetes type 2 (4).

Maar naar ons weten zijn er geen wetenschappelijke studies die aantonen dat ontzurende kruidenthee werkt. 

Dat neemt niet weg dat het drinken van kruidenthee sowieso gezond is en helpt bij het binnenkrijgen van voldoende vocht.

4. Alkalisch water

Je kunt ook speciaal alkalisch water kopen. Alkalisch water heeft een pH van 8,8 of hoger. Hoe zinvol is het kopen en drinken van alkalisch water?

Veel water dat in flessen te koop is, heeft een pH-waarde lager dan 7. 

Een lage zuurtegraad van water is wel eens in verband gebracht met het ontstaan van nierstenen.

Een studie onder meer dan 1000 mensen liet echter geen verband zien tussen de pH-waarde van drinkwater en het voorkomen van nierstenen (5).

Heeft alkalisch water zin?

De kwantiteit (hoeveelheid) water lijkt belangrijker te zijn voor een goede gezondheid, dan de kwaliteit (bijvoorbeeld de pH waarde) (5).

Bovendien moet de zuurgraad van ons Nederlandse kraanwater wettelijk tussen de 7 en 9,5 liggen. Kraanwater in Nederland is dus van zichzelf al basisch (alkalisch) (6). 

Speciaal alkalisch water aanschaffen om je lichaam te ontzuren, lijkt dus geen meerwaarde te hebben boven het drinken van (voldoende) kraanwater. 

Tenzij je last hebt van reflux (zure oprispingen), want dan kan alkalisch water wel een gunstig effect hebben (7). 

5. Werkt een alkalisch dieet of is het onzin?

Of een alkalisch dieet nu werkt of onzin is, is best een omstreden onderwerp. 

Waar wetenschappers het in ieder geval wel over eens zijn is dat voeding niet de pH-waarde van je bloed kan veranderen. 

En dat is maar goed ook, want we zagen al dat een te hoge of te lage pH-waarde van je bloed heel gevaarlijk is. Om die reden is je lichaam heel goed in staat om het zuur-base evenwicht in je bloed te handhaven. 

Voeding kan wel de pH-waarde van je urine beïnvloeden. De gemiddelde pH van de urine is 6,0. Maar deze kan variëren van 4,5 tot 8,0 (2).

Veel vlees eten kan bijvoorbeeld leiden tot een zure pH-waarde van je urine. 

Is dat erg? 

Alkalisch dieet en chronische aandoeningen

In de wetenschap wordt de afkorting PRAL (Potential Renal Acid Load) gebruikt om aan te geven in welke mate een voedingsmiddel verzurend is en een beroep doet op je nieren. 

In vlees zit veel eiwit en de PRAL van eiwitrijk voedsel is hoog. Ons westerse eetpatroon bestaat over het algemeen uit veel vlees en weinig groente en is dus hoog in PRAL.

Dat westerse dieet is in verband gebracht met verschillende chronische verstoringen. Zoals insulineresistentie, diabetes, een hoge bloeddruk, chronische nierstenen, botontkalking en verminderde spiermassa.

Hoewel een alkalisch dieet dat weinig eiwitten bevat wel gunstige effecten lijkt te hebben bij mensen met chronische nierstenen (8), is de wetenschap er nog niet uit of chronische aandoeningen verklaard kunnen worden door verzuring als gevolg van voeding. 

En ook niet of ze verholpen kunnen worden door het toevoegen van alkalische voedingsmiddelen of supplementen (9, 3, 10).

Alkalisch dieet en kanker

Er wordt wel beweerd dat kankercellen alleen kunnen groeien in een zure omgeving.

Een alkalisch dieet zou de groei van kankercellen dus kunnen afremmen. 

En hoewel het waar is dat kankercellen sneller groeien in een zure omgeving, ze kunnen ook groeien in weefsels met een neutrale of zelfs alkalische pH-waarde. 

De relatie lijkt dus eerder andersom: kankercellen groeien niet in een zure omgeving, ze creëren deze zure omgeving zelf (11). 

We zagen ook al dat voeding niet de pH-waarde van je bloed kan beïnvloeden.

Er is dan ook geen wetenschappelijk bewijs voor de relatie tussen verzurende voeding en kanker (12, 13).

6. Conclusie

Een alkalisch dieet is in principe geen ongezond voedingspatroon. De nadruk ligt op het eten van veel groenten, fruit en andere natuurlijke en onbewerkte plantaardige voedingsmiddelen.

Terwijl ‘fabrieksproducten’, koffie, alcohol en dierlijke producten zoveel mogelijk worden vermeden. 

Een alkalisch dieet levert zo veel gezonde voedingsstoffen en geen geraffineerde suiker. 

Er lijkt echter onvoldoende wetenschappelijk bewijs voor het effect van een alkalisch dieet volgen en speciale alkalische producten op het ontzuren van je lichaam. 

In onze programma’s vormen veel groenten en onbewerkte, natuurlijke producten ook de basis.

Daarnaast zijn onze recepten zorgvuldig uitgebalanceerd en bevatten ze weinig koolhydraten en optimale hoeveelheden gezonde vetten en eiwitten. 

Wil je weten welke voedingsmiddelen de basis vormen in onze filosofie? Vraag dan hier gratis Jaspers boodschappenlijst aan.

Wat vond je van dit artikel?

  1. Hamm, L. L., Nakhoul, N., & Hering-Smith, K. S. (2015). Acid-Base Homeostasis. Clinical journal of the American Society of Nephrology : CJASN, 10(12), 2232–2242. 
  2. Clancy, J., & McVicar, A. (2007). Short-term regulation of acid-base homeostasis of body fluids. Br J Nurs. Sep 13-27;16(16):1016-21.
  3. Frassetto, L., Banerjee, T., Powe, N., & Sebastian, A. (2018). Acid Balance, Dietary Acid Load, and Bone Effects-A Controversial Subject. Nutrients. Apr 21;10(4):517.
  4. Poswal, F.S., Russell, G., Mackonochie, M., MacLennan, E., Adukwu, E.C., Rolfe, V. (2019). Herbal Teas and their Health Benefits: A Scoping Review. Plant Foods Hum Nutr. Sep;74(3):266-276.
  5. Mitra, P., Pal, D.K., & Das, M. (2018). Does quality of drinking water matter in kidney stone disease: A study in West Bengal, India. Investig Clin Urol. May;59(3):158-165.
  6. Drinkwaterbedrijf Vitens. Topic: veelgestelde vragen; wat is zuurgraad. Geraadpleegd Juli 2021.
  7. Koufman, J.A., & Johnston, N. (2012). Potential benefits of pH 8.8 alkaline drinking water as an adjunct in the treatment of reflux disease. Ann Otol Rhinol Laryngol. Jul;121(7):431-4. 
  8. Passey, C. (2017). Reducing the Dietary Acid Load: How a More Alkaline Diet Benefits Patients With Chronic Kidney Disease. J Ren Nutr. May;27(3):151-160. 
  9. Della Guardia, L., Roggi, C., & Cena, H. (2016). Diet-induced acidosis and alkali supplementation. Int J Food Sci Nutr. Nov;67(7):754-61.
  10. Bonjour, J.P. (2013). Nutritional disturbance in acid-base balance and osteoporosis: a hypothesis that disregards the essential homeostatic role of the kidney. Br J Nutr. Oct;110(7):1168-77. 
  11. Martínez-Zaguilán, R., Seftor, E.A., Seftor, R.E., Chu, Y.W., Gillies, R.J., & Hendrix, M.J. (1996). Acidic pH enhances the invasive behavior of human melanoma cells. Clin Exp Metastasis. Mar;14(2):176-86.
  12. Robey, I.F. (2012). Examining the relationship between diet-induced acidosis and cancer. Nutr Metab (Lond). Aug 1;9(1):72.
  13. Fenton, T. R., & Huang, T. (2016). Systematic review of the association between dietary acid load, alkaline water and cancer. BMJ open, 6(6), e010438.

Meer

Gezondheid

Deel dit bericht

Reacties (21)

Hier kan je discussiëren over dit artikel, vragen stellen en inhoudelijk iets bijdragen. Lees vooral even onze huisregels en veelgestelde vragen

  1. Ik zie niets over andijvie. Als je die lichtkookt heb je dan ook alkalisch eten?
  2. Hoi Jasper, Hoe kan je testen wat je pH waarde is en of je een te zuur lichaam hebt? Zoals je aan geeft regelt je lichaam dat je pH waarde op 7,365 komt.
    1. Bij de apotheek kun je pH meet-strips kopen. Daarmee kun je de zuurgraad van je lichaam controleren via urine of speeksel. Meten via urine is het meest betrouwbaar.
  3. Kook jij je komkommers en avocado’s???? “De echte toppers onder de groenten om te ontzuren zijn rauwe, groene bladgroenten (zoals spinazie en boerenkool), komkommer, broccoli, avocado en selderij. Als je die groenten kookt worden ze minder alkalisch.”
  4. Ik zie niets over andijvie. Als je die lichtkookt heb je dan ook alkalisch eten?
  5. Hoi Jasper, Hoe kan je testen wat je pH waarde is en of je een te zuur lichaam hebt? Zoals je aan geeft regelt je lichaam dat je pH waarde op 7,365 komt.
    1. Bij de apotheek kun je pH meet-strips kopen. Daarmee kun je de zuurgraad van je lichaam controleren via urine of speeksel. Meten via urine is het meest betrouwbaar.
  6. Kook jij je komkommers en avocado’s???? “De echte toppers onder de groenten om te ontzuren zijn rauwe, groene bladgroenten (zoals spinazie en boerenkool), komkommer, broccoli, avocado en selderij. Als je die groenten kookt worden ze minder alkalisch.”
  7. Wat fijn om eens een wat nuchterder artikel te lezen over ontzuren. Veel info op internet is gelinkt aan Alka, (wat niet altijd meteen zichtbaar is) terwijl ik zeker weet dat er meer manieren zijn die naar Rome leiden en dat het altijd belangrijk is om je eigen gevoel hierin te volgen. Wat niet makkelijk als er zóveel info van een en dezelfde afkomstig is. Wat ik nog niet heb ontdekt is: als mijn lichaam sterk verzuurd is, en ik ga een eetpatroon volgen zoals jij ook beschrijft, in hoeverre voer ik dan ook de reeds opgebouwde verzuring af? Verhelp ik het door mijn eetpatroon aan te passen of is daar eerst nog iets anders voor nodig en onderhoud ik het vervolgens met een aangepast eetpatroon, Jasper?
    1. Nicky Leidelmeijer
      op 1 juli 2019 om 11:02 zegt
      Bedankt voor je bericht Desi. Als het lichaam sterk verzuurd is kan het inderdaad nuttig zijn om een vorm van detox te doen. Meestal is het goed om eerst de voeding aan te passen zoals omschreven in dit artikel. Daar haal je al heel veel winst uit. In ons Smoothie Plan hebben we bijvoorbeeld een detox dag die je kunt inzetten als extra ondersteuning. De smoothies en plannen uit dit programma helpen allemaal enorm in combinatie met het aanpassen van eten.
  8. Angelique Mens
    op 24 september 2018 om 15:44 zegt
    Hoi… Ik heb begrepen dat als je ph in balans is dat kanker Daan eigenlijk geen schijn van kans heeft. Klopt dat? Verder.. ik zou eigenlijk eerder aan moeten komen dan afvallen. Is ontzuren dan een slecht idee?
    1. Jasper Alblas (MSc) - Afslank- en voedingscoach
      op 2 november 2018 om 16:04 zegt
      Hallo Angelique, Zo zwart wit is het helaas niet, maar ook als je niet hoeft af te vallen is het zeker geen slecht idee om de zuur base balans in je lichaam goed te houden, voor zover je hier invloed op hebt. Veel succes!
  9. Madicke Ros-Roos
    op 11 augustus 2018 om 09:25 zegt
    Hey wat leuk. Jelle en ik zochten op alkalisch eten en kwamen toen bij jou terecht. Wist helemaal niet dat je je hiermee bezig hield, gaaf! Groetjes, Jelle en Madicke (van KVS)
    1. Haha wat leuk! Veel succes met het gezonde eten. Groetjes Jasper
  10. hoi jasper, doordat ik steeds problemen had met de spijsvertering ben ik alkalisch gaan eten, doordat mijn bloedgroep o positief is maak ik zelf al genoeg zuren aan dus vermijd ik alle verzurende producten en het gaat super, geen opgezwollen buik meer na het eten etc. ik at al uiterst gezond en toch nog klachten, na een lange zoektocht heb ik mijn ding gevonden. bedankt, door jullie informatie heb ik uiteindelijk gevonden wat mijn lichaam nodig had.
    1. Hallo Els, wat fijn dat je nu de oplossing hebt en van je klachten af bent. Leuk om te horen. Ga zo door met gezond eten. Groet Jasper
  11. als je voor je werk veel in het buiteland ben is het best wel lastig om te dieeten ik neem altijd een doosje ontzurings thee mee (G&W winkel) als ik in het buiteland ben en drink dit 2x daags
  12. Hoi Jasper, heel goed artikel! Wat ik wel belangrijk vindt dat alvorens je dit dieet gaat volgen eerst precies weet wat de ph waardes zijn van je organen! Hartelijke groet, Gaby.
  13. Hoi Jasper, Mijn dieet bestaat voornamelijk uit gerechten uit het 7×7 boekje zowel de originele alsmede het vervolg en als ik het qua tijd niet red vroeg in de ochtend,ik sta elke morgen om 4.45 uur op en vertrek om 5.45,dan neem ik een smoothie uit jou smoothie boek dus ik denk dat mijn ph en zuurgraad wel in orde moet zijn. En de fijne bijkomstigheid is dat ik mooi op gewicht ben en blijf en ik lekker in mijn vel zit.
  14. Goed informatief artikel. Bedankt Jasper.
  15. Pieter Claus
    op 25 oktober 2015 om 12:19 zegt
    Mooi en aantrekkelijk ogend artikel. Echter,alles wat we binnenkrijgen wordt expres verzuurd in onze maag. Die heeft een pH van 3.2. Nodig voor de eerste vertering maar ook om bacteriën af te doden die we binnenkrijgen. Om dat maagzuur (HCl) te maken komt er in het bloed extra HCO3 als base. Dus alkalisch. Ergo het lichaam regelt dat zelf. Hier heeft Jasper zijn copyright toch een beetje de plank misgeslagen. Verder geen reden om de heerlijke recepten niet te eten trouwens!
    1. Dank voor je reactie Pieter. Ik heb het artikel nog eens doorgelezen en heb inderdaad de content hier en daar wat aangepast en duidelijker laten blijken dat alkalisch eten niet een wondermiddel is maar dat het om de balans gaat.
  16. Isch Bozdana
    op 25 oktober 2015 om 10:38 zegt
    Hartelijk dank voor deze nuttige informatie’s ik ben (11 mei 2015)begonnen met matig,verstandig eten en sport. Nu ben ik 9,5 kilo afgevallen, Eet stijl helemaal veranderd groetjes van Isch
  17. Anne Mieke
    op 25 oktober 2015 om 10:29 zegt
    Zeker ken ik alkalische diëten . De meeste zijn vrij ingewikkeld. Het lukt mij dus niet om te ontzuren terwijl dit voor mijn lichaam erg nodig is. Zuurgraad is nml veelste hoog. Ben dus erg geïnteresseerd hoe dit dieet er uit ziet en of het wat simpeler is om te volgen. Vr Gr Anne Mieke

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Lees ook eens

Top artikel

Het supplement dat ik iedereen zou aanraden

Als Voedingscoach bij Jasperalblas.nl krijg ik heel vaak de vraag, “Anita, welke supplementen neem jij en welke zou je mij aanraden?” Ik kan me goed voorstellen dat...

Top artikel

Yvonne viel 35 kilo af in 5 maanden!

Dit mooie verhaal van Yvonne willen we graag met jullie delen. Na een zware tijd is zij voor eens en altijd de strijd met de kilo’s aangegaan. En het resultaat is geweldig:...

Succesverhalen

Marjon viel 17 kilo af!

Succesverhalen

Lydia viel 8 kilo af!

Bekijk alle artikelen