Er doen veel verschillende verhalen over olijfolie de ronde. Zo zou het gevaarlijk zijn om erin te bakken en braden en is er de vraag of al dat vet überhaupt wel goed voor je is.

Tijd om eens diep in de materie te duiken en duidelijkheid te scheppen.

Wat is olijfolie?

Olijfolie is een plantaardige olie die wordt verkregen door persing van de pitten (en soms ook het vruchtvlees) van de olijf. Dat gaat als volgt in zijn werk.

Om te beginnen worden de olijven ofwel met de hand geplukt of machinaal uit de bomen geschud.

Daarna worden ze gewassen en tot pulp verwerkt. Vroeger gebeurde dat met een pers; tegenwoordig gebruikt men ook wel een gehaktmolen.

Bij het persen worden de olijven tussen twee stenen fijngeplet. Vroegen werden de vruchten nog verwarmd, nu is dat niet meer nodig.

 

Centrifugering

Steeds vaker maakt men in onder andere Spanje, Frankrijk, Italië en Griekenland gebruik van centrifugeren.

Deze productiemethode is efficiënter en gecentrifugeerde olijfolie heeft doorgaans een zachtere en zuiverder smaak.

Geschiedenis

Mensen kennen olijfolie al zo’n 6000 jaar; rond het jaar 1200 voor de jaartelling brachten de Feniciërs de olijfboom naar Italië.

De bomen (Olea Europeae) gedijden goed in het mediterrane klimaat en steeds meer landen rond de Middellandse Zee legden zich in de loop der tijd toe op de productie van olijfolie.

De olie wordt vooral gebruikt bij de voedselbereiding, maar kent ook toepassingen voor de huid (hydraterende eigenschappen). Vroeger deed het ook wel dienst als brandstof voor olielampen.

Soorten olijfolie

Hier een overzicht van de drie soorten olijfolie.

‘Gewone‘ of traditionele olijfolie

Deze bestaat meestal uit een mix van 85 procent geraffineerde olijfolie (ontdaan van onzuiverheden) en 15 procent  vierge olijfolie. De smaak is neutraler en milder dan die van de vergine en extra vergine varianten.

Gewone olijfolie is niet per se ongezond, maar is wel bewerkt tijdens de productie.

Waar de extra vergine- en vergine olie mechanisch is verwerkt, worden bij gewone olijfolie vaak chemische bestanddelen gebruikt om de olie te zuiveren.

Traditionele of gewone olijfolie wordt gecentrifugeerd, gereinigd en gebleekt, waardoor het water wordt ontrokken en de smaak neutraler wordt.

Er gaan bij dit proces echter ook veel goede eigenschappen verloren.

De traditionele olijfolie leent zich met name voor bakken en braden, maar mijn persoonlijke voorkeur voor bakken en braden gaat uit naar kokosolie.

Extra vergine olijfolie

Extra vergine olijfolie staat ook wel bekend als ongeraffineerd, extra vierge, extra virgine of koud geperst. Dit is de beste olijfolie die je kunt krijgen.

Hij is van de eerste koude persing of centrifugering. Wettelijk gezien mag de zuurgraad van extra vergine olijfolie niet hoger zijn dan 0,8 procent.

Extra vergine heeft geen zuiveringsprocessen ondergaan en is dus een onbewerkt olijvensap.

De olie is puur van smaak en de essentiële, gezonde eigenschappen komen hierin het best tot zijn recht. De smaak is van alle soorten olijfolie het meest verfijnd; licht bitter, fruitig, soms peperig of grasachtig. Het aroma is onder andere afhankelijk van het soort olijfboom, het verwerkingsproces en de bodemgesteldheid.

Gebruik de extra vergine olijfolie alleen koud – zoals bijvoorbeeld in dressings, marinades en sauzen.

Extra vergine olijfolie is namelijk niet goed geschikt om te verhitten. Als je extra vergine olie gebruikt om (langdurig) in te bakken, braden of frituren ontleedt de olie door de hoge temperaturen. [1]

Bij hoge temperaturen moet je denken aan temperaturen van 150 tot 200 graden Celsius.

Samenstelling

Rijpe olijven bestaan voor circa 15 tot 35 procent uit enkelvoudig onverzadigde vetzuren en bevatten vitamine E. De olijfolie-vorm bevat zelfs zo’n 72 procent aan enkelvoudig onverzadigde vetzuren.

Voedingswaarde extra vergine olijfolie                              (per 100 gram)

Energie (kcal)                                                                             884

Voornaamste bestanddelen (per 100 g)

Vetten (waarvan 82 procent onverzadigd)                                  100,00

Vitamine E                                                                                  0,20

Natrium                                                                                       0,20

Kalium                                                                                         0,10

ADH (aanbevolen dagelijkse hoeveelheid in kcal)

1 eetlepel                                                                                    119

De zes gezondheidsvoordelen van extra vergine olijfolie

Het gezondheidsaspect van olijfolie van de eerste koude persing zit vooral in het hoge aantal enkelvoudige onverzadigde vetzuren.

Hieronder een aantal specifieke gezondheidsvoordelen van deze onverzadigde vetzuren en van extra vergine olijfolie in het algemeen.

Verkleint het risico op hart- en vaatziekten

Onverzadigd vet (82 procent in olijfolie) verlaagt het LDL-cholesterol en verkleint daarmee het risico op hart- en vaatziekten. Dit komt omdat de bloedvaten op genetisch niveau worden beschermd door de aanwezigheid van polyfenolen in olijfolie.

Diverse (inter)nationale onderzoeken en studies hebben dat onderstreept. Mediterrane eetgewoonten behoren trouwens tot de gezondste ter wereld. Extra vergine olijfolie draagt daar in hoge mate toe bij.[2, 3, 4]

Een anti-oxiderende werking

Olijfolie bevat vitamine E. Deze vitamine heeft een anti-oxiderende werking in je lichaam. De cellen in jouw lichaam worden door het met mate consumeren van extra vergine olijfolie beter beschermd tegen vrije radicalen.

Met andere woorden, de olie heeft een beschermende werking tegen ongewenste celafbreuk.[5]

Het helpt diverse vormen van kanker voorkomen

Extra vergine olijfolie werkt preventief bij diverse vormen van kanker. In het bijzonder darm-, prostaat- en borstkanker komen in de landen rond de Middellandse Zee relatief minder voor dan in West-Europa en de Verenigde Staten.

Er is een bewezen samenhang met het mediterrane dieet, waarin minder rood vlees, veel groenten en olijfolie wordt gebruikt.

Extra vergine olijfolie bevat de stof oleocanthal. Studies hebben uitgewezen, dat deze stof in staat is kankercellen binnen een uur te laten afsterven zonder dat het ten koste gaat van gezonde cellen. Dit proces is internationaal volop in onderzoek.[6, 7]

Een ontstekingsremmend effect

Bovendien blijkt uit onderzoek dat extra vierge olijfolie een ontstekingsremmend effect heeft. Dat is ook te herleiden tot oleocanthal, dat een preventieve werking heeft op infecties in het lichaam . Het lijkt zelfs een vergelijkbare werking te hebben als Ibuprofen.[7]

Stimuleert de vetverbranding

Uit onderzoek is gebleken dat producten rijk aan enkelvoudig onverzadigde vetzuren, zoals olijfolie, het vetverbrandingsproces tot enkele uren na de maaltijd extra stimuleren.

Wetenschappers van de technische universiteit in München en de universiteit van Wenen ontdekten dat je alleen al van het ruiken van de aroma van extra vergine olijfolie een vol gevoel krijgt.

Daardoor eet je – onbewust – minder als je olijfolie in je gerechten gebruikt in plaats van roomboter of margarine. Met als prettig gevolg dat het je meehelpt af te vallen.[8]

Bevordert de stoelgang

Extra vergine olijfolie draagt bij aan een betere stoelgang. De olie zorgt ervoor dat schadelijke (darm)bacteriën, die ontstekingen en infecties kunnen veroorzaken, zich minder snel kunnen ontwikkelen.

Dat heeft een gunstig effect op het spijsverteringsproces, verbetert de werking van de darmen en voorkomt constipatie. [9]

Natuurlijk val je niet af van olijfolie alleen. Maar dit bijzondere, mediterrane product is een welkom ingrediënt in een evenwichtig voedingspatroon.

Zorg dat je naast gezond eten ook iets aan beweging doet. De combinatie van die twee zal niet zonder – plezierige – gevolgen blijven. De kans op een langer en gezonder leven is met het gebruik van extra vergine olijfolie in plaats van margarines of roomboter aanmerkelijk groter.

Let bij de aanschaf van extra vergine olijfolie goed op etikettering en keurmerken. Er wordt nogal eens mee gesjoemeld. Het wordt trouwens ook verkocht onder de namen extra virgine en extra vierge.

Bewaartips

Een fles olijfolie brengt nogal wat dagen in de keuken door voordat deze op is. Zorg ervoor dat je de fles goed bewaart zodat je ook na een paar weken nog dezelfde gezondheidsvoordelen uit de olie haalt. En dat ook de bijzondere smaak behouden blijft.

De maximale houdbaarheid van extra vergine olijfolie is ongeveer één jaar.

Hier zijn twee simpele tips:

  • Bewaar de olijfolie op een donkere, niet te koude plaats (het liefst op kamertemperatuur). Een afgesloten keukenkastje is ideaal.
  • Zorg dat de fles of het blik goed is afgesloten; als er zuurstof bijkomt leidt dat tot oxidatie. Dus doe de dop er direct weer op als je de olie gebruikt hebt.

En onthoud altijd: overal waar ‘te’ voor staat, is niet goed en dat geldt ook voor extra vergine olijfolie.

Houd je aan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (1 eetlepel). Dat mag de ene dag best wat meer zijn dan de andere, maar gebruik het in algemene zin naar redelijkheid.

Jaspers advies

Zoals je in dit artikel hebt kunnen lezen is extra vergine olijfolie erg gezond en geschikt om koud te gebruiken in bijvoorbeeld dressings, marinades, sauzen of salades. Je kunt ook veilig een eetlepel van de olie over een verwarmde maaltijd heen gieten.

Omdat traditionele of gewone olijfolie vaak chemisch bewerkt is, raad ik je aan die niet koud te gebruiken. Het is niet erg ongezond, maar als je de olie kunt vermijden is dat het beste.

De vergine variant (dus niet ‘extra’) is moeilijker verkrijgbaar en heeft geen bijzondere voordelen ten opzicht van extra vergine.

Wat is gezond?

Ik hoop dat dit artikel je duidelijkheid heeft gegeven over het beste gebruik en de gezondheidsvoordelen van (extra vergine) olijfolie.

Vraag jij je af welke andere producten nou écht gezond zijn? Zorg ervoor dat je niet valt voor spookverhalen en marketingpraatjes, doe je eigen onderzoek.

Om dit zo makkelijk mogelijk voor je te maken heb ik Jaspers boodschappenlijst samengesteld.

Jaspers boodschappenlijstOp deze lijst vind je precies welke producten gezond zijn, en welke niet (met uitleg).

Als je producten van deze lijst eet, wordt je lichaam weer gezond, het zal weer gaan werken zoals het hoort.

En dat houdt in dat je automatisch al je overtollig lichaamsvet verbrandt, je cholesterol naar een gezond niveau zakt en jij je weer energiek en fit zult voelen.

Je kunt de lijst hier gratis downloaden.

 

 

 

4 reacties

  • kimberley pex
    28/09/2018 om 12:55 pm

    Olijfolie is een top olie om de galblaas zich steeds goed te laten legen. Deze olie zorgt steeds voor een galsap uitstoot. Mensen die dagelijks olijfolie gebruiken, ontgiften zo dagelijks de lever, de galblaas zit tegen de lever, en is met buisjes verbonden. Alle toxines zitten in de lever, de lever is een filter, en die moet dus gereinigd worden. Stapeling van gif, galsteengruis, leverstenen(die bestaan dus ook, ingedikt galsap, dat blijft steken en zo een vaste massa wordt) enz. zorgen voor blokkades en een zieke lever. Bij dagelijks gebruik van olijfolie kunnen zich geen galstenen vormen. De leverreiniging van dr A Vogel en Morits (en nog meer natuurgenezers)is gebaseerd op olijfolie.

  • gregor christiaans
    24/08/2016 om 1:04 pm

    Hallo Jasper,

    Geweldig om te zien hoe enthousiast je bent over olijfolie 🙂

    Een aantal zaken in je artikel over olijfolie dienen meer uitleg als ik zo vrij mag zijn. Ik noem een paar:

    bij centrifugeren worden de olijven ook eerst ‘geplet’ door bijvoorbeeld een stenen ‘crusher’ of een ‘hamer-mill’ met een aantal varianten. Ik heb geen betere NL woorden :). Deze pasta komt in een malaxator terecht, wordt gedecanteerd (vorm van centrifugeren) en als het goed is daarna nogmaals gecentrifugeerd.

    het kan ook nog op de ouderwetse manier met ‘matten’ die op elkaar gelegd worden met daarop de olijven ‘pasta’. Maar ook dit gebeurd pas na het malaxatie gedeelte.

    je stelt dat het koude persen begint bij 15 graden. Dat is interessant. Extra vierge olijfolie heeft een bij wet vastgelegde maximale temperatuur van 27 graden. Mocht je info over deze 15 graden hebben dan ben ik daar zeer in geïnteresseerd.

    Een andere opmerking die ik wil plaatsen is bij het eventuele negatieve effect op de smaak bij het breken van de pitten. Dit is niet altijd waar. Het kan een meer bittere smaak opleveren wellicht, maar dat is juist een ‘positive attribute’ van een olijfolie. Samen met de mate van fruitigheid en scherpte zijn dit de 3 paramaters die de kwaliteit van een olijfolie bepalen.

    vierge olijfolie wordt niet gewonnen uit een tweede of eventueel derde persing. Die bestaan eenvoudig weg niet. (wellicht nog ergens in een land waar ze zeer traditioneel bezig zijn). Een olijfolie wordt geperst en vervolgens wordt het geanalyseerd in een laboratorium en een ‘tasting’ panel. Een aantal paramaters bepalen of een olijfolie extra vierge, vierge of lampante is. De vierge is niet nog eens extra geperst of iets dergelijks. Wel kan hij vervolgens nog geraffineerd worden. Maar dan heb je een geraffineerde olijfolie (uit vierge, lampante of uit olie van de ‘pomace’.

    • Jasper Alblas
      25/08/2016 om 2:17 am

      Hallo Gregor, dank voor je aanvullingen. De gebruikte bronnen zijn onderaan het artikel vermeld (als je op “+ bronnen” klikt, klappen ze open).

    • Jasper Alblas
      25/08/2016 om 6:33 am

      Bedankt voor je toevoegingen Gregor!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *