Arachideolie: gezond of niet?

10 reacties

8794 volgers

Tegenwoordig zijn er heel veel soorten olie te krijgen. Naast olijfolie en zonnebloemolie zien we bijvoorbeeld ook vaak arachideolie in het keukenkastje staan.

Over deze olie doen veel verschillende verhalen de ronde. Omdat het een plantaardige olie is die essentiële vetzuren bevat, wordt regelmatig gedacht dat deze oliesoort automatisch goed voor je is.

Maar is deze oliesoort echt gezond? In dit artikel lees je alles over de mogelijke gezondheidsvoordelen en -nadelen van arachideolie.

1. Wat is arachideolie?

Arachideolie is een plantaardige olie die wordt gemaakt door de olie uit pinda’s te persen. Pinda’s zijn de eetbare zaden van de pindaplant.

Hoewel de pindaplant bovengronds bloeit, ontwikkelen de zaden of pinda’s zich ondergronds. Daarom worden pinda’s ook wel aardnoten genoemd. Men denkt vaak dat pinda’s noten zijn, maar ze zijn eigenlijk een soort peulvruchten die tot de erwten- en bonenfamilie behoort.

Arachideolie staat ook bekend als pinda-olie of aardnotenolie. Het is een populaire olie om onder andere mee te bakken en frituren.

Multifunctionele peulvrucht

De pinda biedt op verschillende manieren voordelen. Pinda’s zijn een voedzaam product. Ook heeft de pindaplant gunstige effecten op de bodemkwaliteit. Onder andere hierdoor is de pindateelt belangrijk in het kader van voedselzekerheid in een veranderend wereldklimaat (1).

Arachideolie: kleur, smaak en toepassingen

Arachideolie is een heldere, lichtgekleurde olie, geel van kleur. In zijn natuurlijke vorm (koud geperst) heeft de olie heeft een nootachtige geur en een zoetige smaak.

Er zijn verschillende manieren om arachideolie te bewerken, die leiden tot een breed scala aan smaken: van mild en zoet tot sterk en nootachtig. Geraffineerde varianten zijn lichtgeel en hebben een neutrale smaak.

Je kunt in arachideolie bakken, braden en frituren, maar je kunt het ook koud in dressings gebruiken.

Leuk weetje: pindakaas was oorspronkelijk een toevallig bijproduct van de productie van arachideolie. Omdat alle olie eruit geperst was, was die pindakaas alleen veel droger dan de pindakaas die nu te koop is in de supermarkt.

2. Soorten arachideolie

Er zijn 4 soorten arachideolie te onderscheiden:

Geraffineerde arachideolie

Deze soort komt het meest voor. Je kunt geraffineerde arachideolie overal krijgen, ook in de supermarkt. De olie is geraffineerd, gebleekt en ontgeurd, waardoor de allergene delen van de olie worden verwijderd. Het wordt vaak gebruikt om eten in te bakken.

Omdat deze soort arachideolie zo bewerkt is, is deze meestal veilig voor mensen met pinda-allergieën. Overleg echter altijd eerst met je arts.

Koudgeperste arachideolie

Bij deze methode worden de gepelde pinda’s bij lage temperatuur gedroogd en geplet om de olie eruit te persen. Dit lage-warmteproces behoudt veel van de natuurlijke pindasmaak en meer voedingsstoffen dan geraffineerde pinda-olie. Hierdoor is deze variant goed geschikt voor gebruik in in salades, spreads en koude gerechten.

Geroosterde arachideolie

Dit type wordt gezien als een speciale, gastronomische olie. Deze soort is ongeraffineerd.

Meestal worden de pinda’s geroosterd voorafgaand aan de olie-extractie, waardoor deze olie een diepere, intensere smaak heeft dan de geraffineerde variant. Wordt meestal gebruikt om (roerbak)gerechten een nootachtige smaak te geven.

Melanges

Melanges van pinda-olie met andere plantaardige oliën zoals soja-olie zijn ook verkrijgbaar. Deze melanges kunnen unieke smaken hebben of lager in prijs zijn.

3. Voedingswaarde arachideolie

Dit is de voedingswaarde-informatie per 100 gram (2):

Energie884 kcal
Vet100 gram
Verzadigd vet16,9 gram84% ADH
Enkelvoudig onverzadigd vet46,2 gram
Meervoudig onverzadigd vet32 gram
Omega-6-vetzuren32 gram
Vitamine E15.7 milligram78% ADH

Deze olie bevat dus 884 calorieën per 100 gram. Dat lijkt veel. Maar onthoud: je gebruikt meestal maar weinig olie per keer. Een eetlepel (ongeveer 14 gram) bevat 123 calorieën.

Producten

Leer jezelf een lekker en gezond voedingspatroon aan voor de rest van je leven.

Bekijk onze boeken en programma’s

4. De mogelijke gezondheidsvoordelen van arachideolie

Dit is wat de wetenschap hierover zegt:

Veel vitamine E

Vitamine E is een antioxidant dat een belangrijke rol kan spelen bij het beschermen van het lichaam tegen schade door vrije radicalen (die weer in verband worden gebracht met kanker) en het voorkomen van hart- en vaatziekten (3, 4).

Vitamine E is een heel krachtige antioxidant. Het kan ook leeftijdsgerelateerde klachten, zoals staar er mentale achteruitgang voorkomen (4, 5, 6).

En tot slot, ook erg belangrijk: vitamine E helpt om het immuunsysteem sterk te houden. Je immuunsysteem beschermt je lichaam tegen bacteriën en virussen (7).

Arachideolie en hart- en vaatziekten

Er zitten veel enkelvoudig onverzadigde (MUFA’s) en meervoudig (PUFA’s) onverzadigde vetzuren in arachideolie. Beide zijn uitgebreid onderzocht vanwege hun mogelijke rol bij het verminderen van hartaandoeningen.

Onderzoeken tonen aan dat het vervangen van verzadigde vetten door MUFA’s of PUFA’s zowel het niveau van LDL-cholesterol in het bloed als de triglyceridenspiegels kan verlagen (8, 9, 10).

Dat is goed, want hoge niveaus van LDL-cholesterol en triglyceriden worden in verband gebracht met een groter risico op hartaandoeningen.

Gerelateerd artikel: Cholesterol: wat is het en hoe verlaag je het?

Arachideolie en diabetes

Arachideolie is een goede bron van meervoudig onverzadigde vetzuren en bevat relatief weinig verzadigde vetzuren. Dit kan helpen om de bloedsuikerspiegel onder controle te houden bij mensen met diabetes (11).

5. Mogelijke nadelen van arachideolie

Naast de genoemde voordelen, kent arachideolie volgens de wetenschap mogelijk ook nadelen:

Bevat veel omega 6

Omega 6-vetzuren zijn een meervoudig onverzadigd en een essentieel vetzuur. Dat betekent dat je ze via je voeding binnen moet krijgen omdat je lichaam ze niet zelf kan maken.

Omega 3 en omega 6 zijn gezonde vetten. Samen spelen ze een belangrijke rol in je gezondheid en de ontwikkeling van belangrijke lichaamsfuncties.

Meer weten? Lees Wat zijn omega-3 vetzuren en waarom zijn deze zo belangrijk? en Omega-6: gezond of niet?

Vooral van belang is de balans tussen omega 3 en omega 6. Dit wordt ook wel de omega-6: omega-3 ratio, of n-6: n-3 ratio genoemd). Je zou kunnen stellen: hoe beter in balans, hoe beter. Echter bevatten de voedingspatronen tegenwoordig vaak te veel omega-6-vetzuren: soms wel 16 tot 20 keer meer dan omega 3 (12, 13).

Een teveel aan omega 6 lijkt juist een nadelige invloed te hebben op de gezondheid en brengt mogelijk gezondheidsrisico’s met zich mee.

Onderzoek toont aan dat omega 6-vetzuren ontstekingen in de hand kunnen werken, terwijl omega-3-vetzuren juist ontstekingsremmend werken (14).

Ook wordt een toename van de omega 6-consumptie in verband gebracht met een toename in het aantal ontstekingsziekten zoals hartaandoeningen, obesitas, inflammatoire darmaandoeningen en kanker (15, 12, 16).

Arachideolie en oxidatie

Oxidatie is een reactie waarbij vrije radicalen en andere schadelijke verbindingen ontstaan. Dit gebeurt vaker bij meervoudig onverzadigde vetten.

Arachideolie bevat veel meervoudig onverzadigde vetten en wordt vanwege het hoge rookpunt vaak sterk verhit. Hierdoor is deze oliesoort vatbaarder voor oxidatie.

De vrije radicalen die hierbij ontstaan, kunnen schade aanrichten in het lichaam. Volgens onderzoek kan deze schade leiden tot vroegtijdige veroudering, bepaalde vormen van kanker en hartaandoeningen (17, 18, 19)

Pinda-allergie

Over het algemeen moeten mensen met notenallergieën pindaproducten vermijden. Maar: de allergeenstatus van arachideolie hangt sterk af van het type olie.

Zeer geraffineerde pindaolie zou veilig kunnen worden gegeten door de meeste mensen met een pinda-allergie. Raadpleeg echter altijd je arts of allergoloog te raadplegen voordat je arachideolie of producten met arachideolie gebruikt.

6. Conclusie

Arachideolie bevat een aantal goede voedingsstoffen, waaronder vitamine E. Ook lijkt inname van deze olie te helpen bij het verminderen van het risico op hart- en vaatziekten en diabetes.

Maar in deze olie zit ook veel omega 6 en minder omega 3. Om te zorgen dat je n-6: n-3 ratio in balans blijft, kun je het gebruik van voedingsmiddelen met veel omega 6 beter beperken. Eet daarnaast ook voldoende omega 3-rijke producten zoals vette vis, avocado of lijnzaad.

Neem het zekere voor het onzekere en verhit olie tijdens het koken niet tot hele hoge temperaturen. Als hij begint te walmen, is de olie te heet.

Alternatieven

Over het algemeen is het waarschijnlijk prima om arachideolie te gebruiken, zeker als je de olie niet te heet maakt. Toch kan het zijn dat je liever iets anders gebruikt. Lees voor mogelijke alternatieven dit artikel: Wat zijn gezonde oliën?

In onze programma’s en recepten gebruiken wij meerdere soorten oliën en vetten om in te bakken en braden. Ook vind je verschillende producten om te bakken en braden op Jaspers Boodschappenlijst. Want afwisselen is niet alleen lekker, het is ook nog eens gezond!

Boodschappenlijst

Gezond en gevarieerd eten doe je met Jaspers boodschappenlijst.

Ontvang Jaspers boodschappenlijst

Wat vond je van dit artikel?

  1. Akram, N. A., Shafiq, F., & Ashraf, M. (2018). Peanut (Arachis hypogaea L.): A Prospective Legume Crop to Offer Multiple Health Benefits Under Changing Climate. Comprehensive reviews in food science and food safety17(5), 1325–1338. https://doi.org/10.1111/1541-4337.12383
  2. https://nutritiondata.self.com/facts/fats-and-oils/506/2
  3. Pham-Huy, L. A., He, H., & Pham-Huy, C. (2008). Free radicals, antioxidants in disease and health. International journal of biomedical science : IJBS4(2), 89–96.
  4. Rizvi, S., Raza, S. T., Ahmed, F., Ahmad, A., Abbas, S., & Mahdi, F. (2014). The role of vitamin e in human health and some diseases. Sultan Qaboos University medical journal14(2), e157–e165.
  5. Zhang, Y., Jiang, W., Xie, Z., Wu, W., & Zhang, D. (2015). Vitamin E and risk of age-related cataract: a meta-analysis. Public health nutrition18(15), 2804–2814. https://doi.org/10.1017/S1368980014003115
  6. Sano, M., Ernesto, C., Thomas, R. G., Klauber, M. R., Schafer, K., Grundman, M., Woodbury, P., Growdon, J., Cotman, C. W., Pfeiffer, E., Schneider, L. S., & Thal, L. J. (1997). A controlled trial of selegiline, alpha-tocopherol, or both as treatment for Alzheimer’s disease. The Alzheimer’s Disease Cooperative Study. The New England journal of medicine336(17), 1216–1222. https://doi.org/10.1056/NEJM199704243361704
  7. Lewis, E. D., Meydani, S. N., & Wu, D. (2019). Regulatory role of vitamin E in the immune system and inflammation. IUBMB life71(4), 487–494. https://doi.org/10.1002/iub.1976
  8. Frank M. Sacks, Alice H. Lichtenstein, Jason H.Y. Wu, Lawrence J. Appel, Mark A. Creager, Penny M. Kris-Etherton, Michael Miller, Eric B. Rimm, Lawrence L. Rudel, Jennifer G. Robinson, Neil J. Stone and Linda V. Van Horn (2017). Dietary Fats and Cardiovascular Disease: A Presidential Advisory From the American Heart Association. Circulation, 1-23 https://www.ahajournals.org/doi/abs/10.1161/CIR.0000000000000510
  9. Siri-Tarino, P. W., Chiu, S., Bergeron, N., & Krauss, R. M. (2015). Saturated Fats Versus Polyunsaturated Fats Versus Carbohydrates for Cardiovascular Disease Prevention and Treatment. Annual review of nutrition35, 517–543. https://doi.org/10.1146/annurev-nutr-071714-034449
  10. Schwab, U., Lauritzen, L., Tholstrup, T., Haldorssoni, T., Riserus, U., Uusitupa, M., & Becker, W. (2014). Effect of the amount and type of dietary fat on cardiometabolic risk factors and risk of developing type 2 diabetes, cardiovascular diseases, and cancer: a systematic review. Food & nutrition research58, 10.3402/fnr.v58.25145. https://doi.org/10.3402/fnr.v58.25145
  11. Imamura F, Micha R, Wu JHY, de Oliveira Otto MC, Otite FO, et al. (2016) Effects of Saturated Fat, Polyunsaturated Fat, Monounsaturated Fat, and Carbohydrate on Glucose-Insulin Homeostasis: A Systematic Review and Meta-analysis of Randomised Controlled Feeding Trials. PLOS Medicine 13(7): e1002087. https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1002087
  12. Simopoulos A. P. (2002). The importance of the ratio of omega-6/omega-3 essential fatty acids. Biomedicine & pharmacotherapy = Biomedecine & pharmacotherapie, 56(8), 365–379. https://doi.org/10.1016/s0753-3322(02)00253-6
  13. A.P. Simopoulos, Evolutionary aspects of diet, the omega-6/omega-3 ratio and genetic variation: nutritional implications for chronic diseases,
    Biomedicine & Pharmacotherapy, Volume 60, Issue 9, 2006, Pages 502-507, ISSN 0753-3322, https://doi.org/10.1016/j.biopha.2006.07.080.
  14. Calder P. C. (2006). n-3 polyunsaturated fatty acids, inflammation, and inflammatory diseases. The American journal of clinical nutrition83(6 Suppl), 1505S–1519S. https://doi.org/10.1093/ajcn/83.6.1505S
  15. Simopoulos A. P. (2016). An Increase in the Omega-6/Omega-3 Fatty Acid Ratio Increases the Risk for Obesity. Nutrients8(3), 128. https://doi.org/10.3390/nu8030128
  16. Wirfält, E., Mattisson, I., Gullberg, B., Johansson, U., Olsson, H., & Berglund, G. (2002). Postmenopausal breast cancer is associated with high intakes of omega6 fatty acids (Sweden). Cancer causes & control : CCC13(10), 883–893. https://doi.org/10.1023/a:1021922917489
  17. Rinnerthaler, M., Bischof, J., Streubel, M. K., Trost, A., & Richter, K. (2015). Oxidative stress in aging human skin. Biomolecules5(2), 545–589. https://doi.org/10.3390/biom5020545
  18. Reuter, S., Gupta, S. C., Chaturvedi, M. M., & Aggarwal, B. B. (2010). Oxidative stress, inflammation, and cancer: how are they linked?. Free radical biology & medicine49(11), 1603–1616. https://doi.org/10.1016/j.freeradbiomed.2010.09.006
  19. McIntyre, T. M., & Hazen, S. L. (2010). Lipid oxidation and cardiovascular disease: introduction to a review series. Circulation research107(10), 1167–1169. https://doi.org/10.1161/CIRCRESAHA.110.224618

Meer

Gezond eten

Deel dit bericht

Reacties (10)

Hier kan je discussiëren over dit artikel, vragen stellen en inhoudelijk iets bijdragen. Lees vooral even onze huisregels en veelgestelde vragen

  1. Ik gebruik de pinda olie i.i.d. voor te bakken en doe er een stukje brood in terwijl dat langzaam bruin wordt. Olie moet sowieso langzaam opgewarmd worden om de vrije radicalen op de achtergrond te houden. Goed te weten dat ook de O.6 aanwezig zijn, olijfolie gebruik ik dagelijks, ik heb koud en warm staan. Dit is best prijzig, maar heb het er voorover, het gaat mij om het ‘ gezond ouder worden ‘, word 60 dit jaar en heb onderweg heel wat bij geleerd over dit onderwerp. Vraagje: hoe test je de balans tussen 3 en 6? Groetjes!
    1. Super dat je zo je best doet om gezond ouder te worden en je verdiept in dit onderwerp, leuk om te lezen. Het is lastig om zelf te bepalen of je balans goed is. Als je via google zoekt, zijn er verschillende testen verkrijgbaar die je eens zou kunnen doen. Vooral belangrijk om gezond, onbewerkt en gevarieerd te blijven eten en voldoende gezonde vetten zoals avocado, olie, noten, zaden en vis te eten of een visolie te gebruiken. Ga zo door!
  2. Pinda’s zijn dus geen noten, maar peulvruchten. Ik begrijp dat ze moeten worden gebrand om ze (lekker) te kunnen eten. Ook voor pindakaas. Ook de doppinda’s(apen noten) worden gebrand. Nu blijkt dat juist dit branden een minder gezonde bijkomstigheid is. Hoe zit dit dan met de arachide olie? Worden hiervoor de pinda’s ook eerst gebrand?
    1. Voor zover bij mij bekend wordt de olie uit de rauwe pinda’s geperst. Ik heb hier echter geen uitgebreid onderzoek naar gedaan, wellicht dat ik dat in de toekomst nog eens zal doen.
  3. Sybille Parijs
    op 26 mei 2020 om 17:32 zegt
    Een kok kookte asperges in achideolie. Dat was heeeeeel lekker, en hij vertelde ons daarbij dat die olie vergelijkbare waardes had als oliefolie. Achideolie is neutraler van smaak en dat is voor sommige gerechten lekkerder. Ik gebruik het alleen koud en: MET MATE. Uw bericht schrikt mij niet af om het met mate te gebruiken. Denk niet dat het dan de gezondheid gaat schaden.
  4. Ik gebruik de pinda olie i.i.d. voor te bakken en doe er een stukje brood in terwijl dat langzaam bruin wordt. Olie moet sowieso langzaam opgewarmd worden om de vrije radicalen op de achtergrond te houden. Goed te weten dat ook de O.6 aanwezig zijn, olijfolie gebruik ik dagelijks, ik heb koud en warm staan. Dit is best prijzig, maar heb het er voorover, het gaat mij om het ‘ gezond ouder worden ‘, word 60 dit jaar en heb onderweg heel wat bij geleerd over dit onderwerp. Vraagje: hoe test je de balans tussen 3 en 6? Groetjes!
    1. Super dat je zo je best doet om gezond ouder te worden en je verdiept in dit onderwerp, leuk om te lezen. Het is lastig om zelf te bepalen of je balans goed is. Als je via google zoekt, zijn er verschillende testen verkrijgbaar die je eens zou kunnen doen. Vooral belangrijk om gezond, onbewerkt en gevarieerd te blijven eten en voldoende gezonde vetten zoals avocado, olie, noten, zaden en vis te eten of een visolie te gebruiken. Ga zo door!
  5. Pinda’s zijn dus geen noten, maar peulvruchten. Ik begrijp dat ze moeten worden gebrand om ze (lekker) te kunnen eten. Ook voor pindakaas. Ook de doppinda’s(apen noten) worden gebrand. Nu blijkt dat juist dit branden een minder gezonde bijkomstigheid is. Hoe zit dit dan met de arachide olie? Worden hiervoor de pinda’s ook eerst gebrand?
    1. Voor zover bij mij bekend wordt de olie uit de rauwe pinda’s geperst. Ik heb hier echter geen uitgebreid onderzoek naar gedaan, wellicht dat ik dat in de toekomst nog eens zal doen.
  6. Sybille Parijs
    op 26 mei 2020 om 17:32 zegt
    Een kok kookte asperges in achideolie. Dat was heeeeeel lekker, en hij vertelde ons daarbij dat die olie vergelijkbare waardes had als oliefolie. Achideolie is neutraler van smaak en dat is voor sommige gerechten lekkerder. Ik gebruik het alleen koud en: MET MATE. Uw bericht schrikt mij niet af om het met mate te gebruiken. Denk niet dat het dan de gezondheid gaat schaden.
  7. Onverzadigde vetten verbranden snel. Vooral als ze meervoudig onverzadigd zijn. Zonnebloemolie is daar een voorbeeld van. Deze is maximaal te verhitten tot 65 graden. Daarna komt hij boven het rookpunt en veranderd in een ongezonde (kankerverwekkende-) olie. Als arachideolie dus sterk onverzadigd is, zou mijn voorkeur ook “koud gebruik” zijn. Het verhaal hierboven ervaar ik, zoals iemand hiervoor ook aangaf, wat tegenstrijdig. Overigens komen we ook omega-6 tekort, maar krijgen dit verhoudingsgewijs veel meer binnen dan omega-3 vetzuren.
  8. Bedankt voor je uitleg. Ja de olie heeft goede en negatieve eigenschappen, zoals je aangeeft. Heeft dit met balans te maken in de voeding. In het inspiratie recept van ‘vrij van gluten’ ah. Stond deze olie. Doch neem een alternief. Pinda allergie en deze olie gaan niet samen.
  9. Nou vind het allemaal dubbel hier De olie is wel gezond!!!@ Alles in overmatig is ongezond Artikel is ook onduidelijk eerst allemaal goede dingen over olie en dan is hij toch schlecht?? Nogmaals.alles in overvloed is ongezond
  10. A. F. Melis
    op 15 september 2018 om 14:11 zegt
    Toch is mijn ervaring met kokosolie (biologisch en koudgeperst enzo) dat het verzwakkend, met name de spieren, werkt. Op een onbewoond eiland met enkel kokospalmen is het noodzakelijk uit zee je voedsel te halen voordat je al teveel verzwakt geraakt bent door de kokos.
  11. De meeste gezondheidsvoordelen van arachideolie is afkomstig van de diverse typen vetzuren, zoals oliezuur, stearinezuur, palmitinezuur en linolzuur. Terwijl onevenwichtige niveaus van vetzuren schadelijk voor de gezondheid kunnen zijn.

Geef een antwoord

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Lees ook eens

Top artikel

Alles wat je moet weten over transvetten

Veel mensen hebben niet zo’n goed gevoel bij het woord transvet. Misschien heb jij dat ook. Maar waardoor zou dat kunnen komen? Inhoud van dit artikel1. Wat zijn transvetten?...

Top artikel

Als Nel het kan, kan jij het ook!

Nel stuurde een tijdje geleden een enthousiaste mail. Zij is in zeven maanden tijd tien kilo afgevallen door middel van een koolhydraatarm eetpatroon.

Bekijk alle artikelen