Leptine resistentie: wat is het en wat kun je er aan doen?

Wetenschappelijk onderbouwd
3 reacties

8794 volgers

Overgewicht en obesitas zijn volgens sommigen te wijten aan te veel eten, te weinig bewegen en een gebrek aan wilskracht. 

Zo simpel is het echter meestal niet. Vaak spelen heel veel factoren een rol. 

Eén van die factoren is leptine resistentie, waarbij de werking van het hormoon leptine verstoord is.  

In dit artikel leer je wat leptine precies is, wat de oorzaken zijn van leptine resistentie en wat je er aan kunt doen.

1. Wat is leptine?

Leptine is een hormoon dat van nature in je lichaam aanwezig is. De vetcellen in je lichaam maken het hormoon aan (1). 

Leptine geeft allerlei seintjes af in je hersenen, met name in een gebiedje dat de hypothalamus wordt genoemd. 

Het werkt als volgt:

  • Als je eet, geven je vetcellen leptine af
  • Via je bloed komt de leptine bij je hersenen
  • Je hersenen ‘weten’ daardoor dat er genoeg energie in je lichaam is gekomen en geven het signaal voor een verzadigd gevoel, zodat je stopt met eten
  • Heb je een poos niet gegeten, dan dalen de niveaus van leptine in je bloed weer 
  • Je hersenen registreren dat en geven het signaal van honger af. Je energieverbruik daalt en je gaat op zoek naar eten.

Leptine vertelt je hersenen dus dat je genoeg hebt gehad, waardoor je niet meer eet dan nodig is. Maar het geeft ook aan wanneer je weer moet eten, zodat je niet uithongert.   

Daarom wordt leptine ook wel het ‘verzadigingshormoon’ of het ‘uithongeringshormoon’ genoemd (2, 3).

Wanneer beide mechanismen goed werken, blijf je op gewicht en eet je alleen wanneer dat nodig is. Maar in de praktijk zien we dat dit niet altijd meer zo goed werkt.

2. Wat is leptine resistentie?

Bij leptine resistentie reageert je lichaam niet meer normaal op leptine.

Je hersenen zijn ongevoelig voor het hormoon geworden en denken daardoor constant dat je te weinig leptine in je bloed hebt. 

Daardoor denken ze onterecht dat je lichaam uitgehongerd is en zorgen ze ervoor dat je actie onderneemt om dat tegen te gaan (4, 5, 6). Oftewel:

  • Je gaat meer eten en meer vet opslaan
  • Je gaat zuiniger om met je energievoorraden: je stofwisseling gaat omlaag en je energieniveau daalt, waardoor je minder actief bent  

Omdat het zo in je genen ingebakken zit om er alles aan te doen om niet te verhongeren, is het vrijwel onmogelijk om dit signaal van honger te negeren. Dat leidt tot overeten en (nog meer) overgewicht.

Tegenwoordig wordt leptine resistentie gezien als één van de voornaamste biologische factoren die een rol spelen bij het ontstaan en instandhouden van obesitas (7). 

Te veel eten, weinig bewegen en hormonale veranderingen spelen dus voortdurend op elkaar in, waardoor je niet kunt spreken over één oorzaak van zwaarder worden (8).

3. De oorzaak van leptine resistentie

Een belangrijke oorzaak van leptine resistentie is een teveel aan leptine.

En dat is weer een gevolg van teveel lichaamsvet, een kenmerk van overgewicht en obesitas

Immers: hoe meer lichaamsvet je hebt, hoe meer leptine er wordt afgegeven in je bloed.

Normaal zorgt veel leptine voor het sein dat je verzadigd bent. Veel leptine geeft per slot van rekening aan: er is genoeg energie voorradig (9). 

Maar: je lichaam is er niet voor gemaakt om langdurig met grote hoeveelheden leptine om te gaan. Met als gevolg dat het er helemaal niet meer naar ‘luistert’. 

Naast een langdurig teveel aan leptine, spelen er ook nog andere factoren een rol bij het ontstaan van leptine resistentie (10, 11):

  • Er kunnen ontstekingen ontstaan in je hypothalamus, het gedeelte in je hersenen waar leptine vooral een effect heeft. Daardoor herkent je hypothalamus leptine niet meer goed 
  • Verhoogde hoeveelheden vetzuren in je bloed zorgen voor meer afvalstoffen in je hersenen, die de normale werking van leptine kunnen blokkeren

Deze factoren worden vaak versterkt door overgewicht en obesitas. Dat verergert je leptine resistentie en zorgt ervoor dat je nog meer aankomt.

Met als gevolg dat je je in een neerwaartse spiraal terechtkomt die steeds lastiger te doorbreken is.

4. Wat zijn symptomen van leptine resisentie

Hoe weet je nou of je resistent bent voor leptine? 

De duidelijkste aanwijzing is dat je veel lichaamsvet hebt en vooral veel buikvet. Je kunt er dan vrij zeker van zijn dat je leptine resistent bent. 

Andere tekenen die kunnen duiden op leptine resistentie zijn (12):

  • Je hebt voortdurend trek
  • Je kunt door blijven eten en voelt je nooit verzadigd
  • Je hebt geen energie om te gaan bewegen
  • Je hebt moeite met afvallen

5. Leptine resistentie en afvallen

Je ziet vaak dat mensen weer aankomen nadat ze zijn afgevallen: het bekende jojo-effect. 

Leptine resistentie kan een oorzaak zijn waarom het zo moeilijk is om na succesvol afvallen op gewicht te blijven (13, 14).

Wanneer je afvalt verlies je lichaamsvet. Daardoor maak je minder leptine aan. Maar door afvallen verdwijnt je leptine resistentie helaas niet vanzelf. 

Je hersenen blijven ongevoelig voor het hormoon en daarnaast is er ook nog eens minder leptine. 

Dubbelop effect dus, met als gevolg (15):

  • Je hebt meer honger en trek
  • Je hebt minder motivatie om te bewegen
  • Je verbrandt minder calorieën in rust 

Voorkomen is daarom beter dan genezen.

Gelukkig kun je door middel van aanpassingen in je voeding en leefstijl je gevoeligheid voor leptine verbeteren.

6. Leptine resistentie behandelen

Leptine resistentie is meestal een gevolg van een ongezond eetpatroon en overgewicht. 

Er is niet één oplossing voor het omkeren van leptine resistentie. 

Heel weinig gaan eten helpt in elk geval niet. Dan maak je nóg minder leptine aan en krijg je alleen maar nog meer honger (16).

Maar met de juiste voeding zorg je er wel voor dat je lichaam weer beter gaat ‘luisteren’ naar leptine. 

Dit is wat je kunt doen: 

✓ Eet natuurlijk en vermijd sterk bewerkt eten


Voedingsmiddelen die in de fabriek worden gemaakt en waaraan allerlei stofjes worden toegevoegd die het aantrekkelijker en langer houdbaar maken, kunnen zorgen voor ontstekingen. 

Ontstekingen spelen een rol bij overgewicht en leptine resistentie (17).

Neem in plaats daarvan verse voedingsmiddelen zoals groenten, fruit, noten, zaden, pitten en peulvruchten. 

✓  Verlaag je triglyceriden waarde

Triglyceriden zijn, net als cholesterol, vetachtige stofjes die door je bloed worden vervoerd. Wanneer je veel triglyceriden in je bloed hebt, verhindert dat het transport van leptine naar je hersenen (18, 19). 

De beste manier om gezonde triglyceridenwaarden te krijgen, is door minder koolhydraten te eten. 

In dit artikel lees je alles over een koolhydraatarm dieet.  

✓ Eet veel eiwit

Een eiwitrijk dieet helpt bij het afvallen. En dat kan weer een gunstig effect hebben op je gevoeligheid voor leptine (20).

✓ Eet veel oplosbare vezels


Oplosbare vezels zitten veel in groenten, fruit, aardappelen, peulvruchten en havermout.

Ze zijn heel gezond voor je, omdat ze voeding zijn voor je ‘goede’ darmbacteriën. En die stimuleren een goede darmgezondheid en helpen bij het afvallen (21).

✓ Zorg dat je beweegt

Beweging en sport maken je lichaam gevoeliger voor leptine (22). 

Het is misschien lastig om te gaan bewegen wanneer je toch al weinig energie hebt. 

Maar alle lichamelijke activiteit helpt al. Dus ook wandelen, boodschappen doen, tuinieren, schoonmaken en de was ophangen.

✓ Zorg voor een goede nachtrust 

Slaap is heel belangrijk voor een gezond lichaam. Voldoende nachtrust kan de werking van hormonen zoals leptine positief beïnvloeden (23, 24).

Neem je nachtrust serieus, zorg voor rust en ontspanning voordat je naar bed gaat en probeer echt 7 tot 8 uur per nacht te slapen.

7. Conclusie

Honger en verzadiging zijn complexe processen in je lichaam. Het hormoon leptine speelt hierbij een belangrijke rol. 

Wanneer je leptine resistent bent, reageert je lichaam niet meer goed op het hormoon, waardoor je constant honger ervaart en je minder energiek voelt.  

Leptine resistentie en te veel lichaamsvet gaan vaak hand in hand. Door op een gezonde manier af te vallen en lichaamsvet te verliezen, kun je weer gevoeliger worden voor leptine.

Dat betekent zoveel mogelijk onbewerkt eten, voldoende eiwitten en vezels en weinig koolhydraten. 

Wil jij af van je leptine resistentie en zoek je een overzicht van voedingsmiddelen die je zullen helpen dat te bereiken?

Download dan Jaspers boodschappenlijst met onbewerkte, natuurlijk en gezonde producten waarmee je lichaam weer in balans komt.

De Online Sportschool

De Online Sportschool biedt live lessen die je vanuit je huiskamer kunt volgen. Gevarieerd, verantwoord en leuk!

Bekijk het aanbod van de Online Sportschool

Wat vond je van dit artikel?

  1. Zhang, Y., & Chua, S. Jr. (2017). Leptin Function and Regulation. Compr Physiol. Dec 12;8(1):351-369. 
  2. Crujeiras, A.B., Carreira, M.C., Cabia, B., Andrade, S., Amil, M., & Casanueva, F.F. (2015). Leptin resistance in obesity: An epigenetic landscape. Life Sci. Nov 1;140:57-63.
  3. Allison, M. B., & Myers, M. G., Jr (2014). 20 years of leptin: connecting leptin signaling to biological function. The Journal of endocrinology, 223(1), T25–T35. 
  4. Obradovic, M., Sudar-Milovanovic, E., Soskic, S., Essack, M., Arya, S., Stewart, A.J., Gojobori, T., & Isenovic, E.R. (2021). Leptin and Obesity: Role and Clinical Implication. Front Endocrinol (Lausanne). May 18;12:585887.
  5. Cui, H., López, M., & Rahmouni, K. (2017). The cellular and molecular bases of leptin and ghrelin resistance in obesity. Nat Rev Endocrinol. Jun;13(6):338-351.
  6. Gautron, L., & Elmquist, J. K. (2011). Sixteen years and counting: an update on leptin in energy balance. The Journal of clinical investigation, 121(6), 2087–2093. 
  7. Jung, C.H., & Kim, M.S. (2013). Molecular mechanisms of central leptin resistance in obesity. Arch Pharm Res. Feb;36(2):201-7. 
  8. Lustig, R.H. (2006). Childhood obesity: behavioral aberration or biochemical drive? Reinterpreting the First Law of Thermodynamics. Nat Clin Pract Endocrinol Metab. Aug;2(8):447-58. 
  9. Myers, M. G., Jr, Heymsfield, S. B., Haft, C., Kahn, B. B., Laughlin, M., Leibel, R. L., Tschöp, M. H., & Yanovski, J. A. (2012). Challenges and opportunities of defining clinical leptin resistance. Cell metabolism, 15(2), 150–156. 
  10. Guyenet, S. J., & Schwartz, M. W. (2012). Clinical review: Regulation of food intake, energy balance, and body fat mass: implications for the pathogenesis and treatment of obesity. The Journal of clinical endocrinology and metabolism, 97(3), 745–755. 
  11. Thaler, J. P., Yi, C. X., Schur, E. A., Guyenet, S. J., Hwang, B. H., Dietrich, M. O., Zhao, X., Sarruf, D. A., Izgur, V., Maravilla, K. R., Nguyen, H. T., Fischer, J. D., Matsen, M. E., Wisse, B. E., Morton, G. J., Horvath, T. L., Baskin, D. G., Tschöp, M. H., & Schwartz, M. W. (2012). Obesity is associated with hypothalamic injury in rodents and humans. The Journal of clinical investigation, 122(1), 153–162. 
  12. Allison, M. B., & Myers, M. G., Jr (2014). 20 years of leptin: connecting leptin signaling to biological function. The Journal of endocrinology, 223(1), T25–T35. 
  13. Liu, A.G., Smith, S.R., Fujioka, K., & Greenway, F.L. (2013). The effect of leptin, caffeine/ephedrine, and their combination upon visceral fat mass and weight loss. Obesity (Silver Spring). Oct;21(10):1991-6. 
  14. Hinkle, W., Cordell, M., Leibel, R., Rosenbaum, M., & Hirsch, J. (2013). Effects of reduced weight maintenance and leptin repletion on functional connectivity of the hypothalamus in obese humans. PloS one, 8(3), e59114. 
  15. Ahima R. S. (2008). Revisiting leptin’s role in obesity and weight loss. The Journal of clinical investigation, 118(7), 2380–2383. 
  16. DuVall, M.A., Coulter, C.E., Gosey, J.L., Herrera, M.J., Hill, C.M., Jariwala, R.R., Maisano, L.E., Moldovan, L.A., Morrison, C.D., Nwabueze, N.V., Sikaffy, H.X., & McDougal, D.H. (2021). Leptin treatment prevents impaired hypoglycemic counterregulation induced by exposure to severe caloric restriction or exposure to recurrent hypoglycemia. Auton Neurosci. Nov;235:102853. 
  17. Ghanim, H., Abuaysheh, S., Sia, C. L., Korzeniewski, K., Chaudhuri, A., Fernandez-Real, J. M., & Dandona, P. (2009). Increase in plasma endotoxin concentrations and the expression of Toll-like receptors and suppressor of cytokine signaling-3 in mononuclear cells after a high-fat, high-carbohydrate meal: implications for insulin resistance. Diabetes care, 32(12), 2281–2287. 
  18. Banks, W.A., Coon, A.B., Robinson, S.M., Moinuddin, A., Shultz, J.M., Nakaoke, R., & Morley, J.E. (2004). Triglycerides induce leptin resistance at the blood-brain barrier. Diabetes. May;53(5):1253-60. 
  19. Samaha, F.F., Iqbal, N., Seshadri, P., Chicano, K.L., Daily, D.A., McGrory, J., Williams, T., Williams, M., Gracely, E.J., & Stern, L. (2003). A low-carbohydrate as compared with a low-fat diet in severe obesity. N Engl J Med. May 22;348(21):2074-81.
  20. Weigle, D.S., Breen, P.A., Matthys, C.C., Callahan, H.S., Meeuws, K.E., Burden, V.R., & Purnell, J.Q. (2005). A high-protein diet induces sustained reductions in appetite, ad libitum caloric intake, and body weight despite compensatory changes in diurnal plasma leptin and ghrelin concentrations. Am J Clin Nutr. Jul;82(1):41-8.
  21. Salas-Salvadó, J., Farrés, X., Luque, X., Narejos, S., Borrell, M., Basora, J., Anguera, A., Torres, F., Bulló, M., & Balanza, R; Fiber in Obesity-Study Group (2008). Effect of two doses of a mixture of soluble fibres on body weight and metabolic variables in overweight or obese patients: a randomised trial. Br J Nutr. Jun;99(6):1380-7.
  22. Reseland, J.E., Anderssen, S.A., Solvoll, K., Hjermann, I., Urdal, P., Holme, I., & Drevon, C.A. (2001). Effect of long-term changes in diet and exercise on plasma leptin concentrations. Am J Clin Nutr. Feb;73(2):240-5. 
  23. Spiegel, K., Leproult, R., L’hermite-Balériaux, M., Copinschi, G., Penev, P.D., Van Cauter, E. (2004). Leptin levels are dependent on sleep duration: relationships with sympathovagal balance, carbohydrate regulation, cortisol, and thyrotropin. J Clin Endocrinol Metab. Nov;89(11):5762-71.
  24. Dashti, H. S., Scheer, F. A., Jacques, P. F., Lamon-Fava, S., & Ordovás, J. M. (2015). Short sleep duration and dietary intake: epidemiologic evidence, mechanisms, and health implications. Advances in nutrition (Bethesda, Md.), 6(6), 648–659.

Meer

Afvallen

Deel dit bericht

Reacties (3)

Hier kan je discussiëren over dit artikel, vragen stellen en inhoudelijk iets bijdragen. Lees vooral even onze huisregels en veelgestelde vragen

  1. Joke Speldenbrink
    op 12 november 2020 om 12:11 zegt
    Een duidelijk en helder verhaal. Het klinkt zo logisch. Dat moet toch te doen zijn, maar hoe anders is de praktijk. Hoe snel val je weer terug in het oude patroon, terwijl je goed weet dat het niet gaat lukken op die manier. Die omschakeling is het aller, aller moeilijkst. Mij lukt het nog steeds niet. Heb het vegetarisch winter plan boek in huis. Heb nog niet de moed om eraan te beginnen.
  2. Joke Speldenbrink
    op 12 november 2020 om 12:06 zegt
    Een duidelijk en helder verhaal. Het klinkt zo logisch. Dat moet toch te doen zijn, maar hoe anders is de praktijk. Hoe snel val je weer terug in het oude patroon, terwijl je goed weet dat het niet gaat lukken op die manier. Die omschakeling is het aller, aller moeilijkst. Mij lukt het nog steeds niet.
  3. Marja Hartog
    op 9 november 2020 om 14:40 zegt
    Ben al 3 maanden bezig met het dieet van Jasper doe al die 5 dingen die hierboven vermeld zijn maar toch val ik de laatste 4 weken niets meer af en blijf ik honger houden.
  4. Joke Speldenbrink
    op 12 november 2020 om 12:11 zegt
    Een duidelijk en helder verhaal. Het klinkt zo logisch. Dat moet toch te doen zijn, maar hoe anders is de praktijk. Hoe snel val je weer terug in het oude patroon, terwijl je goed weet dat het niet gaat lukken op die manier. Die omschakeling is het aller, aller moeilijkst. Mij lukt het nog steeds niet. Heb het vegetarisch winter plan boek in huis. Heb nog niet de moed om eraan te beginnen.
  5. Joke Speldenbrink
    op 12 november 2020 om 12:06 zegt
    Een duidelijk en helder verhaal. Het klinkt zo logisch. Dat moet toch te doen zijn, maar hoe anders is de praktijk. Hoe snel val je weer terug in het oude patroon, terwijl je goed weet dat het niet gaat lukken op die manier. Die omschakeling is het aller, aller moeilijkst. Mij lukt het nog steeds niet.
  6. Marja Hartog
    op 9 november 2020 om 14:40 zegt
    Ben al 3 maanden bezig met het dieet van Jasper doe al die 5 dingen die hierboven vermeld zijn maar toch val ik de laatste 4 weken niets meer af en blijf ik honger houden.

Geef een antwoord

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Lees ook eens

Top artikel

Zo viel Annette 22 kilo af!

Annette is maar liefst 22 kilo afgevallen door gezond te eten volgens de koolhydraatarme recepten van Jasperalblas.nl. Ook deed zij mee aan verschillende challenges. Hier lees je haar verhaal!...

Top artikel

Afvallen in een week met deze gezonde recepten

Dit artikel is voor mensen die in één week tijd willen afvallen. Als je de aanwijzingen in dit artikel opvolgt, raak je meerdere kilo’s in één week kwijt. Als je wilt afvallen,...

Bekijk alle artikelen